فصل يازدهم : جانشينى پيامبر ( ص ) در جنگ تَبوك تبوك ، دورترين نقطه‌اى بود كه پيامبر صلى الله عليه و آله در نبردهايش راهى آن شد . تحرّك‌هاى منافقان در آستانهء حركت به سوى تبوك و حوادثى كه رخ داده بود ، به روشنى نشان مىداد كه منافقان براى ضربه زدن به حكومت نوبنياد پيامبر خدا ، در جستجوى فرصت‌اند و اين غيبت طولانى ، موقعيت مناسبى براى آنان است . از اين رو ، با آن كه پيامبر صلى الله عليه و آله ، محمّد بن مسلمه را جانشين خود در مدينه قرار داده بود ، على عليه السلام را در مدينه گذارد و به او فرمود : چاره‌اى نيست ، جز آن كه يا من بمانم يا تو . « 1 » و فرمود : مدينه جز با من يا تو سامان نمىيابد . « 2 » بدين سان ، توطئهء منافقان ، نقش بر آب شد و حضور على عليه السلام ، لرزه بر اندام منافقان و توطئه‌گران افكند و آنان را از اين‌كه بتوانند در مدينه حركتى كنند ، مأيوس ساخت . از اين رو ، آهنگ ديگرى ساز كردند . تبوك ، تنها جنگى بود كه على عليه السلام بر اساس تصميم پيامبر خدا و به دليلى كه ذكر شد ، در آن ، شركت نمىجست . منافقان ، شايعه ساختند كه على عليه السلام با همهء اشتياقِ

--> ( 1 ) . المعجم الكبير : ج 5 ص 203 ح 5094 . ( 2 ) . الإرشاد : ج 1 ص 155 .