پاداش خواهد داشت . تعلّم دانشهاى مازاد بر نيازهاى ضرورى جامعه ، از مصاديق تعلّم ممدوح به شمار مى رود . 3 آموختن حرام هر دانشى كه فساد بيافريند و براى فرد و يا جامعه زيانبار باشد ، تعلّم آن از نظر اسلام حرام است ؛ مانند سحر ، كهانت و نجوم كه در زمانهاى گذشته رواج داشته است . همچنين است علومى كه در جهت تهاجم فرهنگى باشد و يا موجب ترويج فساد اخلاق در جامعه گردد و يا دانش سلاحهاى كشتار جمعى ؛ مگر در صورتى كه براى دفاع و مقاصد صلح آميز باشد . 4 آموختن مكروه دانشى كه مقدمه فساد نيست ، ولى سودى نيز در برندارد مانند علم انساب ؛ شهمانطور كه در احاديث بند سيزدهم از فصل پنجم ملاحظه شد اگر مستقلًا مورد ارزيابى قرار گيرد ، تعلّم آن مباح به شمار مى آيد ؛ ولى اگر از نظر اينكه موجب تضييع عمر مى گردد و انسان را از مقصد انسانيّت دور مىكند ، مورد ارزيابى واقع شود ، يادگيرى آن لغو و مذموم و مكروه به شمار مى آيد و به موجب آيه كريمه : « وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ » يعنى « و آنان كه از بيهوده كارى روى گردان اند » ، مسلمان بايد از آن اجتناب نمايند . 5 آموختن مباح علومى كه در خدمت جامعه‌اند ، تعلّم آنها اگر با قصد قربت و خدمت باشد مستحب و اگر صرفا براى گذران زندگى و منافع مادى باشد ، مباح است ؛ بجز علوم اسلامى كه تعلّم آنها براى انگيزه‌هاى غير الهى ، در احاديث اسلامى بشدّت مورد نكوهش قرار گرفته است « 1 » .

--> ( 1 ) بنگريد به : آداب آموختن : ص 331 « اخلاص » / ص 367 « آموختن براى غير خدا » .