محمد الريشهري

375

علم و حكمت در قرآن و حديث ( فارسى )

1061 . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : آنكه دانش را براى جز خدا بجويد ، از دنيا بيرون نرود تا آنكه دانش برايش حاصل شود و خدايى گردد و هركس دانش را براى خدا بجويد ، مانند روزه دار شب زنده دار است . بى گمان بابى از دانش را كه انسان فرا مى گيرد ، برايش بهتر از آن است كه همسنگ كوه ابو قبيس طلا داشته باشد و آن را در راه خدا انفاق كند . 1062 . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : انسان دانش را مى جويد ، بى آنكه مقصودش خدا باشد ، پس همواره دانش با او باشد تا آن را در راه خداى عز و جلقرار دهد . 1063 . امام على عليه السلام - در حكمتهاى منسوب به ايشان - : دانش را فراگيريد ، هرچند براى غيرخدا باشد كه به زودى براى خدا خواهد شد . مؤلف : بايد گفت اگر چه اين احاديث ، اعتبار سندى لازم را براى معارضه با احاديث پيشين را ندارند ، ولى با تأمل در مضمون آنها روشن مىشود كه در ناحيه دلالت و محتوا نيز تعارضى نيست ؛ زيرا اين احاديث ، مردم را به رياكارى در يادگيرى معارف دينى يا ناچيز شمردن نقش اخلاص در بركات تحصيل علم فرا نمى خوانند ، بلكه به نكته دقيق قابل توجهى اشاره دارند و آن اين كه يكى از بركات معارف دينى برانگيختن اخلاص طالب علم است . چه بسيارند كسانى كه با انگيزه هايى نه چندان خالص ، به حوزه هاى دينى مى آيند و سالها به درس و بحث و تعلّم مى پردازند و از رهگذر اين تلاش علمى و بويژه توجه به نقش اخلاص و خطر انگيزه هاى غير الهى ، به درجات والاى اخلاص نايل مى گردند . از اين رو اگر به بهانه نداشتن شرط اخلاص دانشجو در آغاز تحصيل ، مانع او شويم ، موجب محروميت بسيارى از جويندگان دانش و معارف دينى خواهيم شد .