متعصب را نمى تواند بزدايد و حتى اعجاز هيچ پيامبرى براى علاج بيمارى آنان سودمند نيست . از همين رو حضرت عيسى عليه السلاممى فرمايد : « بيماران را با اذن الهى شفا بخشيدم و لال و پيس را با اذن خداوند بهبودى دادم و مردگان را با اذن الهى زنده كردم . به مداواى احمق همت كردم اما نتوانستم او را اصلاح كنم . گفته شد : اى روح خدا ، احمق كيست ؟ فرمود : خودبين و خود رأى ، آنكه همه فضل ها را از آنِ خود مىداند . و حق و وظيفه اى بر خويش نمى بيند ، اين نادانى است كه راهى براى مداوايش نيست » « 1 » . افراد متعصب ولجوجى را كه حجابهاى معرفت در آنان قابل زوال نيست ، مى توان به دو دسته تقسيم كرد : دسته نخست كسانى كه با عذاب استيصال يعنى بلايى كه مرگ و هلاكت در پى دارد هشيار مى شوند و به حق اعتراف مى كنند . دسته دوم كسانى كه عذاب استيصال هم آنها را نمى تواند هشيار كند . فرعون معاصر موسى عليه السلاماز دسته نخست و ابوجهل معاصر پيامبر اسلام صلى الله عليه و آلهاز دسته دوم به شمار مى رود . فرعون و هوادارانش چنان گرفتار تعصب ، كبر ، لجاجت موانع معرفت بودند كه نه مواعظ موسى ، « 2 » بلكه استدلالهاى او براى اثبات توحيد « 3 » معجزات آن حضرت براى اثبات نبوتش « 4 » و بلاها و مشكلات اقتصادى « 5 » و اجتماعى « 6 » كه در نتيجه مخالفت با حقگرايى گريبانگير آنان مى شد ، هيچ يك از آنان را هشيار نساخت ؛ ولى

--> ( 1 ) ص 239 ح 655 . ( 2 ) نازعات : 18 و 19 ، طه : 43 و 44 . ( 3 ) طه : 49 و 50 . ( 4 ) اسراء : 101 . ( 5 ) اعراف : 130 . ( 6 ) اعراف : 133 .