ذكر شد . دليل اينكه اين امور در اين فصل و به عنوان دارو مطرح شدند ، نقش آنها در درمان بيماريهاى جان و زدودن موانع معرفت ، و تصريح به اين نقش در بسيارى از آيات و روايات است . 2 قلمرو تأثير داروهاى معرفت نكته قابل تأمل ديگر درباره داروهاى معرفت اين است كه كدام دسته از موانع معرفت با اين داروها قابل زدودن هستند ؟ آيا همه موانع معرفت را مى توان با اين داروها زدود ؟ آيا موانع حسّى و موانع علوم رسمى با اين داروها قابل درمان هستند ؟ بالاخره قلمرو تأثير داروهاى معرفت تا كجاست ؟ پاسخ اين است كه دقت و تأمل در متن آيات و احاديثى كه در اين باره وارد شده است ، نشان مىدهد كه اين داروها اصولًا مربوط به دسته سوم از موانع معرفت يعنى موانع نور علم هستند ؛ هر چند تأثير فى الجمله آنها در زايل ساختن برخى از موانع علوم رسمى را نمى توان انكار كرد . 3 چگونگى به كار بردن داروهاى معرفت نكته سوم اين كه داروهاى معرفت را چگونه بايد به كار برد و در چه شرايطى اين داروها در زدودن موانع مؤثر هستند ؟ پاسخ تفصيلى اين سؤال در اين فرصت ممكن نيست ؛ اما به طور اجمال مى توان گفت كه به كار بردن هر يك از اين داروها شرايطى دارد كه تنها با ايجاد آن مى توان تأثير انتظار آنها را داشت ؛ مثلًا تلاوت قرآن زنگار حجابهاى معرفت را از آينه جان پاك مىكند و دل را جلا مىدهد و آماده بهره گيرى از افاضات غيبى و الهامات الهى مى نمايد ، ليكن تأثير اين دارو دو شرط اساسى دارد : يكى تدبر كه به فرموده امام على عليه السلام : « قرائتى كه تدبر ندارد خيرى هم ندارد » « 1 » . ديگرى اجتناب از موانع معرفت ؛

--> ( 1 ) ميزان الحكمة : ح 16534 .