2 حكمت عملى حكمت عملى مقدمه اى عملى براى رسيدن به مقام و مرتبه انسان كامل است . با تمسّك به اين منطق است كه همه اعمال آدمى ، كه مايه رشد قابليت انسان است و او را به غايت خلقت و كمال مطلق نزديك مى گرداند ، در انسان تحقق مى يابد . احاديثى كه حكمت را به طاعت خداى تعالى و تقوا و نگهبانى دين و ملازمت حق و طاعت راستين و مدارا با مردم و دورى از كبائر و اجتناب از نيرنگ تفسير مى كنند ، به اين نوع از حكمت اشاره دارند « 1 » . 3 حكمت حقيقى حكمت نظرى ، مقدمه حكمت عملى و حكمت عملى ، سرآغاز حكمت حقيقى است و مادام كه آدمى بدين درجه و مقام از حكمت نرسيده ، حكيم به مفهوم واقعى آن نيست ؛ هر چند استاد كلّ در كلّ باشد . حكمت حقيقى در واقع جوهر علم و حقيقت دانش و روشنايى آن است ، و از اين رو خواص علم حقيقى و آثارش بر اين امر مترتب مىشود و از اهم آثار حقيقت دانش كه در قرآن كريم آمده همان « خشية اللّه » است ، به حكم آيه شريفه : « از ميان بندگان خدا تنها دانايان از او بيم دارند » « 2 » و اين اثر در كلام رسول خدا عينا بر حكمت نيز ترتب مى يابد ، آنجا كه مى فرمايد : « بيم از خداى عزّوجلّ اساس هرگونه حكمت است » « 3 » . حكمت حقيقى نورى است « 4 » كه خدا با آن در نتيجه عمل به حكمت نظرى

--> ( 1 ) بنگريد به ص 129 : اساس حكمت . ( 2 ) فاطر : 28 . . ( 3 ) بنگريد به ص 129 ح 342 . ( 4 ) بنگريد به ص 123 : روشنى دل