الرَّحمنُ بِجَمِيعِ خَلقِهِ ، وَ الرَّحيمُ بِالمُؤمِنِينَ خاصَّةً . « 1 » [ خداوند ] رحمتگر به تمامى آفريدگانش است و مهربان ، تنها بر ايمان آورندگان . رتبهء رحيم ، برتر از رحمان است و همهء آفريده‌هاى الهى ، از رحمانيّت حق ، بهره‌مند هستند ؛ ولى دست يازيدن به رحمت ويژهء حق ، پيمودن مراتبى را مىخواهد كه او خواسته است ، و اگر صفاتى مانند نيكوكارى ، در وجود بندگان رُخ بنمايد ، در پرتو عنايات ويژه‌اى خواهند بود كه ناستودنى است : « إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ . « 2 » بخشايش خداوند ، به نيكوكارانْ نزديك است » . خداوند ، در ديگر آيات قرآن ، رحمت خاص را ويژهء مؤمنان دانسته و فرموده است : « وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً . « 3 » و او نسبت به ايمان آورندگان ، مهربان است » . « إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُفٌ رَحِيمٌ . « 4 » او نسبت به آنان ، دلسوز و مهربان است » . بنا بر اين ، مؤمنان نيكوكار ، هماره از رحمت ويژهء حق برخوردارند و در دنيا و آخرت ، مهربانى و بخشندگى حق تعالى را مىيابند . مظهر رحمت حق اوصاف حق ، در وجود انسان‌هاى كامل ، تجلّى پيدا كرده است و كامل‌ترين انسان‌ها ، يعنى وجود مقدّس پيامبر صلى الله عليه و آله ، نماد رحمانيت و رحيميّت حق در ميان بشر شده ، تا آن جا كه « پيامبرِ رحمت » ، ناميده شده است . قرآن ، در توصيف پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد :

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 114 ، ح 1 . ( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 56 . ( 3 ) . سورهء احزاب ، آيهء 43 . ( 4 ) . سورهء توبه ، آيهء 117 .