زِيارَةُ أَبى أَفضَلُ ، وَ ذلِكَ أَنَّ أَبا عَبدِ اللَّهِ عليه السلام يَزُورُهُ كُلُّ النَّاسِ وَ أَبى لايَزُورُهُ إِلّا الخَواصُّ مِنَ الشِّيعَةِ . « 1 » زيارت پدرم ، برتر است ؛ زيرا ابا عبداللَّه عليه السلام را همهء مردمان ، زيارت مىكنند ؛ امّا پدرم را جز شيعيان خاص ، زيارت نمىكنند . و اين ، همان نكته‌اى است كه پيش از اين ، بدان اشاره شد كه شرايط سياسى - اجتماعى ، در ارزيابى فضيلت زيارت هر يك از خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله نقش دارد . تبيينِ ترجيح داشتن زيارت اهل بيت عليهم السلام بر حج براى تبيين و توضيح روايات ياد شده كه فضيلت زيارت اهل بيت عليهم السلام را به مراتبْ بيش از حج ، مطرح كرده‌اند ، اين نكات ، قابل توجّه است : 1 . موضوع سنجش براى فهم دقيق احاديث ياد شده ، نخستين نكته‌اى كه توجّه به آن ضرور است ، اين است كه بىترديد ، موضوع سنجش ، در احاديثى كه با صراحت يا با ملازمه ، زيارت اهل بيت عليهم السلام را برتر از حجْ مطرح كرده‌اند ، مقايسهء ميان حجّ واجب با زيارتِ مستحب نيست ؛ بلكه مقايسه ميان حجّ مستحب با زيارت است . بدين جهت ، در برخى احاديث ، تصريح شده است كه زيارت سيّد الشهدا عليه السلام نمىتواند جايگزين حَجّة الإسلام ( حجّ واجب ) شود ؛ « 2 » بلكه براى كسى كه توان گزاردن حج را ندارد ، زيارت ، پاداش حج را دارد تا هنگامى كه توان حج گزاردن را پيدا كند . « 3 » بنا بر اين ، مقصود از احاديثى كه زيارت اهل بيت عليهم السلام را با فضيلت‌تر از حج دانسته‌اند ، اين است كه پس از انجام دادن حجّ واجب ، در شرايط ويژه‌اى كه توضيح خواهيم داد ، زيارت اهل بيت عليهم السلام از فضيلت بيشترى برخوردار است .

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 4 ، ص 584 ، ح 1 . ( 2 ) . ر . ك : تهذيب الأحكام ، ج 6 ، ص 50 ، ح 114 ؛ المزار ، مفيد ، ص 47 ، ح 2 ؛ كامل الزيارات ، ص 322 ، ح 547 . ( 3 ) . ر . ك : كامل الزيارات ، ص 297 ، ح 492 ؛ بحارالأنوار ، ج 101 ، ص 31 ، ح 21 .