محمد الريشهري
14
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
1181 ق ) تداوم مىيابد . اما در قرن سيزده و به ويژه قرن چهارده شمسى ، رشد چشمگيرى در شعر فارسى مهدوى ديده مىشود . پيشينهء شعر عربى مهدوى به قرن نخست هجرى بر مىگردد و برخى از نويسندگان ، آن را به دو دورهء پيش از تولّد امام مهدى و پس از تولّد ايشان تقسيم كردهاند . پيش از تولّد و در دوران حضور امامان ، از شاعرانى چون كُمَيت اسدى ( م 126 ق ) ، سيّدِ حِميَرى ( م 173 ق ) ، و دعبل ( م 246 ق ) ياد كردهاند . امّا پس از ولادت ، شعر عربى تا پيش از قرن چهاردهم قمرى در فقر به سر مىبرد و تنها از شعر كسانى چون : ابن ابى الحديد ( م 656 ق ) ، طلحهء شافعى ( م 650 ق ) ، ابن عربى ( م 637 ق ) ، صدرالدين قونوى ( م 673 ق ) ، بسطامى ( م 858 ق ) ، اربلى ( م 692 ق ) و شيخ بهايى ( م 1031 ق ) ياد مىشود . اما از قرن چهارده ، شعر عربى مهدوى گسترش مىيابد و تا قرن پانزده همچنان سير صعودى دارد . از جهت كمّيت ، بر پايهء دو دانشنامهء معرفى شده ، آمار اشعار عربى و فارسى به اين صورت است : شعر فارسى قريب به پنج هزار شعر از حدود پانصد شاعر ؛ شعر عربى 1751 شعر از حدود پانصد شاعر . 2 . مضامين شعر مهدوى مضامينى كه در اشعار مهدوى اعم از فارسى و عربى در طى قرون متمادى تبلور يافته است ، عبارت اند از : الف - توصيف امام مهدى ، شامل : اصل و نسب ، ولادت ، نيمه شعبان ، و القاب ؛ ب - فضايل و مناقب ، شامل : ولايت تكوينى ، توصيف و تمجيد ؛ ج - غيبت صغرا و نوّاب اربعه ؛