بازگشت به دنيا در هنگام ديدن نشانه‌هاى مرگ ، رهايى از مجازات برزخ و آخرت است . چهار . در تحقّق هدف رجعت ، تخلّفى نيست ؛ ولى در تحقّق هدف كافران ، تخلّف هست ؛ يعنى آنان دروغ مىگويند و چنان كه قرآن مىگويد ، اگر باز گردند ، به وعده‌هايشان عمل نمىكنند . 2 . بازگشت كافران به دنيا پس از ديدن عذاب‌هاى برزخ و ديدن آنچه پس از مرگ رخ مىدهد ، موجب مىشود كه آنان فرصتى ديگر براى عمل پيدا كنند و با يقينى كه پيدا كرده‌اند ، به عمل بپردازند . در اين صورت ، ديگر جايى براى مجازات آنها باقى نمىماند و تفاوتى با مؤمنان نخواهند داشت و اين ، بىعدالتى است . پاسخ : خداوند متعال ، چنين فرصتى را براى كافران و مجرمان فراهم نمىسازد . آنان خواهان بازگشت به دنيا براى عمل نيك هستند ؛ امّا اين خواسته اجابت نمىشود . خواستهء آنان ، از هنگام ديدن نشانه‌هاى مرگ آغاز مىگردد « 1 » و در صحراى محشر ، تكرار مىشود و مىگويند : خدايا ! اينك چشمان ما گشوده شد و زين پس ، گوش به فرمان تو خواهيم بود . ما را باز گردان تا كار نيك كنيم . ديگر يقين آورديم . « 2 » در اين جا پاسخى به آنان داده نمىشود ، تا اين كه آنان را به نزديكى دوزخ مىبرند و آتش را از نزديك مشاهده مىكنند . در اين حال به التماس مىافتند و آرزو مىكنند كه كاش از جملهء مؤمنان بودند و نشانه‌هاى پروردگار را انكار نمىكردند . در اين جا خداوند متعال بر اين موضوع تأكيد مىكند كه باز نمىگردند ؛ امّا اگر هم باز گردند ، به همان كارهايى باز خواهند گشت كه از آنها نهى شده‌اند و آنان دروغ مىگويند . « 3 »

--> ( 1 ) . چنان كه در اشكال اوّل گذشت . ( 2 ) . « وَ لَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ ؛ وكاش هنگامى را كه مجرمان ، سرهاشان را پيش پروردگارشان به زير افكنده‌اند ، مىديدى [ كه مىگويند : ] پروردگارا ! ديديم و شنيديم . ما را باز گردان تا كار شايسته كنيم . ما يقين داريم » ( سجده : آيهء 12 ) . ( 3 ) . « وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ * بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ؛ و اى كاش [ منكران را ] هنگامى كه بر آتش عرضه مىشوند ، مىديدى كه مىگويند : « كاش باز گردانده مىشديم و [ ديگر ] آيات پروردگارمان را تكذيب نمىكرديم و از مؤمنان مىگشتيم » [ ولى چنين نيست ؛ ] بلكه آنچه را پيش از اين نهان مىداشتند ، براى آنان آشكار شده است . و اگر هم باز گردانده شوند ، قطعاً به آنچه از آن منع شده بودند ، بر مىگردند و آنان دروغگويند » ( انعام : آيهء 27 - 28 ) .