محمد الريشهري

52

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

ادلّهء اثبات رجعت براى اثبات رجعت ، به چهار دليل : قرآن ، احاديث ، عقل و اجماع ، تمسّك جسته‌اند . مهم‌ترين ادلّهء رجعت ، ادلّهء قرآنى و حديثى است . به همين سبب ، اين ادلّه را مقدّم مىداريم . ادلهء قرآنى رجعت ادلّهء متعدّدى از قرآن كريم بر وقوع ، و به طريق اولى بر امكان رجعت دلالت دارند كه برخى از آنها در بحث از تاريخ رجعت گذشت . البتّه براى اثبات امكان رجعت ، كافى است كه به ادلّهء معاد - كه در قرآن فراوان‌اند - مراجعه شود ؛ زيرا ماهيت رجعت و معاد ، يكى است و تنها ظرف آنها تفاوت دارد . بنا بر اين ، قابليت قابل ، وجود دارد . حال اگر كسى بدون نشان دادن هيچ تناقضى در رجعت ، امكان آن را انكار مىكند ، در واقع به قدرت خدا كفر ورزيده است . « 1 » بنا بر اين ، استبعادهاى جمعى از مخالفان ، از بىخبرى است و يا از سر لجاجت . آياتى كه به نوعى بر رجعت دلالت دارند ، فراوان اند و در اين جا ، تنها تعدادى را كه با صراحت بيشترى بر رجعت در آينده دلالت دارند و قابل تأويلِ ديگر نيستند ، خواهيم آورد ، هر چند مفسّران اهل سنّت ، به دليل مخالفت جدّى با رجعت ، تلاش‌هاى زيادى براى تأويل آنها كرده‌اند : 1 . « قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ . « 2 »

--> ( 1 ) . زيرا نفى امكان ، يا نفى امكان ذاتى است يا نفى امكان وقوعى . اوّلى ، مستلزم نشان دادن تناقض درونىاست . در رجعت ، هيچ تناقضى وجود ندارد . دومى ، يا به دليل ناتوانى فاعل است و يا از عدم قابليت قابل . قابل در اين جا انسان است كه پس از مرگ ، امكان احياى آن وجود دارد ؛ زيرا به اتّفاق همهء علماى اسلامى ، انسان پس از مرگ ، دوباره زنده خواهد شد . بنا بر اين ، تنها راه نفى امكان رجعت ، نفى قدرت فاعل است و اين ، موجب كفر به قدرت خداست ، هر چند ناآگاهانه . ( 2 ) . غافر : آيهء 11 .