محمد الريشهري
69
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
اين مجموعهء گسترده و كهن ، نشاندهندهء اثرگذارى فراوان پيشگويىها بر فرهنگ دوره و زمانهء خويش است ، همچنان كه احتمال فرصتطلبى و جعل را افزون مىكند . فرهنگسازى اين گزارشها بر تحليل رابطهء « رايات سود » با قيام مهدى در مصادر متأخّر ، كاملًا آشكار است ، به گونهاى كه نقش احاديث را بسيار كمرنگ ساخته است . اين متون ، به نقل از افرادى چون : كعب الأحبار ، محمّد بن حنفيّه ، ابن عبّاس ، زهرى ، ابو قبيل و يا اشخاص بىنام و نشانى همچون پيرمردى كه دوران جاهليت را نيز درك كرده است ، گزارش شدهاند . اشكال اصلى در اين گزارشها ، استناد نداشتن اين سخنان به پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام است . از اين رو ، پيشگويى آنان نمىتواند معيار و مستند صحيح در تحليل و يا نظريّهپردازى شود . تمايلات افراد و احتمال سوء استفادههاى سياسى از اين گزارشها ، اعتماد به آنها را بسيار كاهش مىدهند . جمعبندى با عنايت به مطالب بخش پيشين و رواياتى كه بر وجود دولت زمينهسازان پيش از قيام امام مهدى عليه السلام دارند ، مىتوان گفت : اهل بيت عليهم السلام از حكومت زمينهسازان قيام مهدوى خبر دادهاند ؛ ولى اين در گزارشهاى ، موضوع رايات سود و يا آغاز قيام از خراسان ، مطرح نشده است و ارتباطى ميان دولت زمينهسازان و پرچمهاى سياه نيست . گزارشهاى مستند و اصيل « رايات سود » ، مرتبط با قيام مهدوى نيستند ؛ بلكه به قيام ابو مسلم و گشايش جامعهء اسلامى در مدّت زمان محدود پس از بر افتادن بنى اميّه اشاره دارند . در دورههاى بعد ، اين گزارشها با مجموعهء فراوان