محمد الريشهري

61

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

سود » در خراسان در زمان امام صادق عليه السلام و دو روايت نيز از امير مؤمنان عليه السلام و امام باقر عليه السلام كه با قيام امام مهدى عليه السلام مرتبط نيست . شيخ مفيد ( م 413 ق ) در كتاب الإرشاد ، در جمع‌بندى نشانه‌هاى ظهور ، به « رايات سود » اشاره كرده است . « 1 » شيخ طوسى ( م 460 ق ) نيز در اين باره ، تنها يك حديث و به نقل از نعيم بن حمّاد از امام باقر عليه السلام گزارش كرده است . « 2 » نويسندهء كتاب دلائل الإمامة ( قرن پنجم ) در پنج گزارش به « رايات سود » اشاره كرده ، كه يك گزارش آن ، در بارهء ابو مسلم خراسانى است ، « 3 » سه گزارش آن ، با طرق اهل سنّت از عبد اللَّه بن مسعود نقل شده « 4 » و يك گزارش نيز از امير مؤمنان عليه السلام است . « 5 » قطب راوندى ( م 573 ق ) در كتاب الخرائج و الجرائح ، دو گزارش نقل كرده « 6 » كه يكى از آنها در بارهء ابو مسلم خراسانى است . « 7 » ابن شهرآشوب ( م 588 ق ) ، دو گزارش در نكوهش « رايات سود » به نقل از كعب الأحبار و ابو هريره آورده « 8 » و در گزارش ديگر ، به ابو مسلم اشاره كرده است . « 9 » گسترده‌ترين گزارش‌ها در بارهء « رايات سود » را سيّد ابن طاووس ( م 664 ق ) در كتاب التشريف بالمنن ( الملاحم و الفتن ) آورده است . او ، در اين باره بيست گزارش به

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 56 ح 1031 . ( 2 ) . ر . ك : ص 56 ح 1032 . ( 3 ) . دلائل الإمامة : ص 294 ح 248 . ( 4 ) . دلائل الإمامة : ص 442 ح 414 و ص 445 ح 419 و ص 446 ح 420 . نيز ، ر . ك : همين دانش‌نامه : ص 50 ح 1025 . ( 5 ) . ر . ك : ج 7 ص 306 ح 1367 . ( 6 ) . الخرائج و الجرائح : ج 3 ص 1158 . ( 7 ) . الخرائج و الجرائح : ج 2 ص 645 ح 54 . ( 8 ) . المناقب ، ابن شهرآشوب : ج 3 ص 300 . ( 9 ) . المناقب ، ابن شهرآشوب : ج 4 ص 229 .