محمد الريشهري
29
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
آنان جريان ابو مسلم را بزرگ مىداشتند و ابوجعفر منصور را به سبب قتل ابو مسلم ، لعنت مىكردند و بر مهدى بن فيروز فرزند فاطمه دختر ابومسلم درود مىفرستادند و رهبرانى داشتند كه در احكام شرعى بدانان مراجعه كرد و فرستادگانى داشتند كه رابط ميان آنان بودند و آنها را فريشتكان نام نهاده بودند . خرّميه بر اين باورند كه از نسل دختر وى ، شخصى به نام فاطمه ظهور مىكند و تمام نسل خاندان عبّاس را بر خواهد انداخت . « 1 » مسعودى نوشته است : ياران او پس از مرگش دو گروه شدند . برخى گفتند كه او نمرده و هيچ گاه نخواهد مرد تا زمين را پر از عدل و داد كند ، و دستهاى ديگر به مرگش اطمينان كردند و به امامت دخترش فاطمه باور يافتند و اينان را « فاطميّه » مىخوانند . « 2 » در منابع شيعى هم ( مانند فرق الشيعة ) از فرقهء « بومسلميّه » به عنوان يكى از فرقههاى نزديك به « خرّمدينيّه » ياد شده كه به امامت ابو مسلم معتقد بوده و ادّعا داشتهاند كه او زنده است و نمرده است . « 3 » مهدويت برخى غاليان و رهبران فرقههاى انشعابى از اماميّه گفته مىشود ريشهء مباحث غلو ، به باورهايى منسوب است كه در زمان امام على عليه السلام پراكنده شدهاند ؛ امّا در اين باره ترديدهاى جدّى وجود دارد ؛ چرا كه چند حديثى كه به ظهور غلو در آن دوره اشاره دارند ، اعتبار ندارند ، اوّلًا از اين جهت كه شخصيت ابن سبأ مشكوك است ، و ثانياً به خاطر اين كه چند روايتى كه در آنها ادّعاى ربوبيت شده ، از نظر سند و متن ، مخدوش است . با اين حال ، آغاز غلو در دههء شصت و هفتاد قرن اوّل هجرى در عراق ، مسلّم است .
--> ( 1 ) . البدء و التاريخ : ج 6 ص 95 . ( 2 ) . مروج الذهب : ج 3 ص 305 . ( 3 ) . فرق الشيعة : ص 46 - 47 .