باورمندى به حضور غايبانهء امام مهدى را فراهم مىآوردند . 1 - 1 . دو گونه بودن حضور امام خاندان رسالت از آغازين روزهاى شكل‌گيرى امامت و حتّى اندكى پيش از آن ، در كنار تبيين ضرورت وجود امام ، دو گونه حضور او را در جامعهء انسانى ترسيم و به صراحت بيان كردند كه امام حقيقى جامعه ، گاه ظاهر و گاه غايب است . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به عنوان نخستين مسئول نصب و معرّفى امامان ، در جامهء دعا مىفرمايد : اللَّهُمَّ وَالِ مَن والى خُلَفائى وَ أَئِمَّةَ امَّتى بَعدى . . . وَ لا تُخلِ الأَرضَ مِن قائِمٍ مِنهُم بِحُجَّتِكَ ، ظاهِراً أو خافِياً مَغموراً ، لِئَلّا يَبطُلَ دينُكَ وَ حُجَّتُكَ وَ بُرهانُكَ وَ بَيِّناتُكَ . « 1 » بار خدايا ! هر كسى را كه جانشينان من و امامان امّتم پس از مرا دوست مىدارد ، دوست بدار . . . و زمين را از وجود شخصى از آنان كه حجّت تو را بر پاى دارد ، خواه آشكار باشد ، خواه پنهان و گم‌نام ، تُهى مدار تا دين تو و حجّت و برهان و نشانه‌هايت ، از بين نروند . امام على عليه السلام با شناختى پيامبرگونه و با ايمان به استجابت دعاى او ، با اطمينان كامل مىفرمايد : اعلَموا أنَّ الأَرضَ لا تَخلو مِن حُجَّةٍ للَّهِ عز و جل ، وَ لكِنَّ اللَّهَ سَيُعمى خَلقَهُ عَنها بِظُلمِهِم وَ جَورِهِم وَ إسرافِهِم عَلى أنفُسِهِم . « 2 » بدانيد كه زمين از حجّت خداى عز و جل خالى نمىماند ؛ امّا خداوند عز و جل خلقش را به دليل ظلم و ستم و زياده‌روىشان بر خودشان ، نسبت به او نابينا مىكند . همچنين در جايى ديگر ، خود دعاى پيامبر صلى الله عليه و آله را در قالبى مشابه تكرار مىكند « 3 » و

--> ( 1 ) . ر . ك : ج 1 ص 236 ح 53 . ( 2 ) . ر . ك : ج 1 ص 236 ح 54 . ( 3 ) . ر . ك : ج 1 ص 238 ح 55 .