اين امر نمىشناخت و به كسى جز وى مراجعه نمىكرد . « 1 » گفتنى است كه برخى از مخالفت‌ها از ناحيهء كسانى چون : احمد بن هلال ، محمّد بن نصير ، و محمّد بن على بن بلال ، « 2 » مورد قبول جامعهء شيعى قرار نگرفت . مدت طولانى نيابت و وكالت محمّد بن عثمان ، همراه با وجاهت شخصيت او سبب گرديد تا تشكيلات وكالت در اين مدّت طولانى ، پابرجا بماند و تقويت شود . محمّد بن عثمان در حدود چهل سال به عنوان نايب خاص ، فعّاليت داشت . « 3 » در اين مدت طولانى ، او به پاسخگويى به پرسش‌ها و نيازهاى مردم مىپرداخت . تنها در حوزهء بغداد ، ده نفر دستيار به او يارى مىرساندند . يكى از اين ده نفر ، حسين بن روح است كه بعدها به جانشينىِ او منصوب گشت . نگاشته‌ها افزون بر منصب اجرايى نيابت و وكالت ، او نگاشته‌هايى در حديث و فقه نيز داشته . سؤالات او از امام عسكرى عليه السلام همراه با جواب ايشان به خطّ او در اختيار عبد اللَّه بن جعفر حِميرى قرار داشت . « 4 » وى همچنين كتاب‌هايى را در موضوعات فقهى نگاشته كه جمع‌آورى و تبيين احاديث امام عسكرى عليه السلام و فرزندش امام مهدى عليه السلام است . محمّد بن عثمان ، احاديث امام هادى عليه السلام را از طريق پدرش نقل كرده است . اين نوشتار ، بعدها در اختيار وكيلانِ پس از او قرار گرفت . « 5 » مباحثات علمى او با برخى از افراد نيز در كتاب‌هاى حديثى بيان شده است . « 6 » وفات محمّد بن عثمان در سال‌هاى پايانى عمر خويش ، برخى از كارها بويژه پرداخت اموال

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 339 ح 618 . ( 2 ) . ر . ك : ص 349 ح 627 . ( 3 ) . الغيبة ، طوسى : ص 366 . ( 4 ) . الرجال ، نجاشى : ص 219 ، الفهرست ، طوسى : ص 167 . ( 5 ) . الغيبة ، طوسى : ص 363 . نيز ، ر . ك : الذريعة : ج 2 ص 106 . ( 6 ) . كمال الدين : ص 507 و 519 .