به نايبان خاص ، مشكل بر طرف مىشد . با تأمل در تحليل توقيعات صادر شده مىتوان اين نكته را استفاده كرد كه سؤال‌ها از مباحث بنيادين و غير قابل حل نبوده اند . « 1 » 3 . تمرين و كارورزى ارتباط غير مستقيم شيعيان با امام عليه السلام و مراجعه به عالمان يا وكيلان هر منطقه يا نايب خاص در مركز خلافت ، جامعهء شيعى را به دورهء بلوغ فكرى و اجتماعى رسانده بود كه بتواند دلايل غيبت امام عصر عليه السلام را بفهمد و آن را به عنوان مصلحت برتر بپذيرد . بدين سبب و با تلاش عالمان و فرهيختگان شيعى ، جامعهء شيعى با موفّقيت ، وارد اين دوره شد و سربلند از آن بيرون آمد .

--> ( 1 ) . ر . ك : ج 4 ص 240 ( تبيين توقيع‌هاى فقهى ) .