شد خليفه ( معتمد ) بار ديگر به جستجو براى يافتن فرزند امام و بازرسى مجدّد خانهء ايشان دستور دهد كه اين بار نيز براى او نتيجه‌اى نداشت . « 1 » به دنبال اين وقايع و در جهت رعايت تقيّه ، عثمان بن سعيد عمرى ( نايب نخستين امام دوازدهم ) شهر سامرّا را به مقصد بغداد ترك كرد و از اين پس ، نايبان امام عليه السلام در اين شهر به فعّاليت خود ادامه دادند ؛ زيرا هم از دربار خلافت - كه تا اواخر خلافت معتمد در سامرّا بود - دور بودند و هم در شهر بزرگى مانند بغداد كمتر مورد توجّه قرار مىگرفتند . از اين پس تا پايان حكومت معتمد ، با توجّه به تلاش‌هاى نايبان و وكيلان امام و نيز به سبب گرفتارىهاى داخلى حكومت عبّاسى ، مشكلات شيعيان كمتر بود . با اين حال ، در توقيعات امام عليه السلام و سخنان نايبان ، ايشان بر اصل تقيّه و حتّى پرهيز از بردن نام امام در محافل عمومى تأكيد مىشد . « 2 » با آغاز خلافت معتضد ( 279 - 289 ق ) ، وضعيت شيعيان دگرگون و دشوارتر شد . او مردىخشن و بىرحم بود و دورهء حكومتش را دورهء سركوب و تعقيب شيعيان دانسته‌اند و به تعبير شيخ طوسى ، از شمشير او خون مىچكيد . « 3 » عاملان عبّاسى ، شيعيان را تحت نظر داشتند و محلّات و محافل آنها را به دقّت بازرسى مىكردند . در سال 282 هجرى به دستور خليفه ( معتضد ) ، مراقبت هاى شديدى بر شيعيان كوفه اعمال شد ؛ زيرا خبر رسيده بود كه علويان طبرستان ، كمك‌هاى مالى براى شيعيان و علويان كوفه ارسال كرده‌اند . « 4 » همچنين جاسوسان حكومتى ، با آگاهى از برنامهء قيام علويان در كوفه ، رهبر آنان را دستگير كرده ، پس از شكنجهء

--> ( 1 ) . الغيبة ، طوسى : ص 248 . ( 2 ) . كمال الدين : ص 482 . ( 3 ) . الغيبة ، طوسى : ص 296 . ( 4 ) . مروج الذهب : ج 4 ص 266 .