محمد الريشهري

252

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

منتقل مىكردند . گاه وكيلان جزء يا وكلاى موقوفات ، شخصاً به مركز منطقه و يا بغداد - مركز نهاد وكالت - مىرفتند و گاه نمايندگانى را براى ارسال اموال و يا مكتوبات ، اعزام مىكردند . عملكرد وكيلان ارشد ، جزء و موقوفات ، از طرف افراد ارشد و گاه شخص امام عليه السلام بررسى مىشد و گاه به مؤاخذه و بازخواست آنها منجر مىگشت . اختلاف بين وكيلان ردهء پايين بويژه در مناطق مشترك نيز به وسيلهء مقامات بالاتر و گاه امام عليه السلام حلّ و فصل مىشد . ظاهراً نصب نايب خاص و وكلاى ارشد ، با توقيع مستقيم امام عليه السلام انجام مىشد . اين امر بويژه در مواردى كه وكيل منطقه از دنيا مىرفت و وكيل جديد جايگزين او مىگشت ، اهمّيت مىيافت . گزارش‌هاى جالبى از انتصاب ابوعلى بن راشد ، پس از على بن حسين بن عبدربه - وكيل امام عليه السلام در مدائن و اطراف بغداد - در دست است . « 1 » همچنين در نصب ابراهيم بن عبده به عنوان وكيل منطقهء نيشابور ، توقيعات چندى صادر شده است كه حاكى از اختلاف نظر در محدودهء جغرافيايى وكيلان جزء آن منطقه است . « 2 » 4 . ويژگىهاى وكيلان جايگاه وكيلان و كارگزاران نهاد وكالت در ميان مردم به عنوان حلقهء وصل امام و مردم ، اقتضا مىكرد كه آنان از ويژگىهايى فراتر از ديگران برخوردار باشند ؛ ويژگىهايى همچون : عدالت و وثاقت ، مديريت ، رازدارى و پنهانكارى ، وجاهت اجتماعى ، اعتقاد به كار تشكيلاتى ، كاردانى ، نظم و انضباط ، احتياط ، علم ، قداست ، ورع و تقوا و . . . از لوازم كارگزاران نهاد وكالت بوده است .

--> ( 1 ) . ر . ك : رجال الكشّى : ج 2 ص 799 ش 991 - 992 . ( 2 ) . ر . ك : رجال الكشّى : ج 2 ص 797 ش 983 و ص 848 ش 1089 .