كرده‌اند ، بگيريد و آنچه را نظر داده‌اند رها كنيد . انتقال سؤالات علمى دانشمندان شيعه از طريق نهاد وكالت و پاسخگويى ناحيهء مقدّسه به آن پرسش‌ها در مورد فراوانى گزارش شده است كه بازتاب وظيفهء فرهنگى نهاد وكالت است . يعنى نهاد وكالت ، رابط ناحيهء امامت با دانشمندان بوده است . پرسش‌هاى فراوان محمّد بن عبد اللَّه بن جعفر حميرى و پاسخ‌هاى امام عليه السلام از اين گروه است . « 1 » اصولًا نگاه شيعيان بويژه دانشمندان به منصب امامت ، از منظرى عالمانه و فرهنگى بود و نهاد وكالت به عنوان ارتباط با ناحيهء امامت ، از جايگاه فرهنگىِ خاص بهره‌مند بود . گفتنى است كه عالمان دين ، فقيهان و متكلّمان ، وظيفهء اصلى در رفع مشكلات علمى را بر عهده داشتند ؛ ولى در موارد خاص و بحرانى كه حتّى عالمان نيز قادر به رفع مشكل نبودند ، وكيلان و نهاد وكالت به ميدان مىآمدند و زمينهء رفع بحران را فراهم مىكردند . 2 - 3 . سياسى اجتماعى نهاد وكالت اگر چه در ابتدا نهادى اقتصادى و فرهنگى جلوه مىكند ، ولى ويژگىهاى سياسى - اجتماعى اين نهاد ، از اهميت ويژه‌اى برخوردار است . در دورهء پس از آغاز غيبت امام عصر عليه السلام ، نهاد وكالت و نايبان خاص به عنوان وكيل و جانشين امام عليه السلام ، رهبرىِ سياسى - اجتماعى شيعيان را بر عهده گرفتند . رهبرىِ جامعهء شيعه در اين دورهء سخت و بحرانى ، مهم‌ترين وظيفهء نايبان خاص و نهاد وكالت محسوب مىشد ؛ زيرا تنها مركز ثقل و نقطهء اتكاى جامعهء شيعه در آن دوره محسوب مىشد . گفتنى است كه جايگاه سياسى - اجتماعى نهاد وكالت ، به اين دوره ، منحصر

--> ( 1 ) . ر . ك : ج 4 ص 187 ( پاسخ پرسش‌هاى محمّد بن عبداللَّه حميرى ) .