شيعيان رسانده شود . نهى از مجادلات كلامى در دورهء هارون و مأمون ، از جمله مواردى است كه بدون ارتباط و تعامل با امام عليه السلام ، سبب آسيب ديدن نظام شيعى مىگشت ؛ زيرا سبب سوء ظن بيشتر حكومت و تودهء سنّيان مىگشت . نكتهء بسيار مهم ديگر ، ارتباط مالى افراد با ناحيهء امامت بود . بهبود اوضاع اقتصادى شيعيان ، سبب ازدياد وجوه شرعى و تبرّعات ارسالى به امام عليه السلام شد كه نياز به واسطه‌اى مطمئن ، امانتدار و شايسته داشت كه بتواند اين اموال را به دور از ديد مأموران حكومتى ، جمع‌آورى كند و به امام تحويل دهد . موقوفات ناحيهء امامت در مناطق متفاوت نيز فراوان شده بود به گونه‌اى كه در برخى مناطق مثل قم ، صحابى بزرگوارى همچون : احمد بن اسحاق ، « 1 » مسئول امور مالى موقوفات بود . سرپرستى و ساماندهى اين موقوفات نيز از طريق و مسير نهاد وكالت انجام مىگرفت . 1 - 5 . پديد آمدن انحرافات سوء استفاده از جايگاه مقدّس امامان و ادّعاى ارتباط با امام ، از آسيب‌هاى مطرح در تاريخ شيعه محسوب مىشود . امام رضا عليه السلام ضمن برشمردن برخى از افراد منحرف كه به دروغ ، ادّعاى رابطه با ائمّهء پيشين را داشتند ، به اين آسيب اشاره كرده‌اند . « 2 » سوء استفادهء غاليان ، سبب انحراف در برخى از افرادى شد كه گمان مىكردند با نمايندگان آن ذوات مقدّس ، ارتباط دارند . امام صادق عليه السلام شخصاً برخى از افراد اين گروه را لعن كرده و انحراف آنها را بيان نموده است . « 3 » در دوره‌هاى پسين و با گسترش افراد و مناطق جغرافيايى ، زمينهء اين آسيب ، بيشتر فراهم مىآمد ؛ زيرا هر كس - بويژه اگر وجاهت اجتماعى نيز داشت - ادّعاى

--> ( 1 ) . تاريخ قم : ص 211 . ( 2 ) . ر . ك : رجال الكشّى : ج 2 ص 591 ش 544 . نيز ، ر . ك : ص 590 ش 542 و ص 593 ش 549 . ( 3 ) . ر . ك : رجال الكشّى : ج 2 ص 489 ش 400 .