اين نهاد در دورهء امام هادى عليه السلام و امام عسكرى عليه السلام به بالاترين حدّ تكامل خود رسيد و با ايجاد شبكه‌اى مطمئن ، ورود به دورهء غيبت را تسهيل كرد و وظيفهء سرپرستى شيعيان را در اين دورهء خطير به گونه‌اى شايسته به انجام رسانيد . اوج تأثيرگذارى نهاد وكالت در جامعهء شيعى ، در دورهء غيبت صغرا بود كه در زمانى نزديك به هفتاد سال و در اوج خفقان سياسى - اجتماعى عباسيان ، نظام جامعهء شيعى را سامان بخشيد و فرهنگ شيعه و شيعيان را براى ورود به دورهء غيبت كبرا آماده كرد . به عبارت ديگر ، در فاصلهء سال‌هاى 120 تا 260 ق ، ارتباط ميان شيعيان و امام عليه السلام از ارتباط مستقيم با شيب ملايم ، به ارتباط غير مستقيم از طريق وكيلان خاص تغيير يافت و در فاصلهء سال‌هاى 260 تا 329 ق ، ارتباط غير مستقيم با امام عليه السلام نهادينه شد و سپس از گونهء ارتباط با نهاد وكالت و وكيلان خاص ، به ارتباط با نائبان عام و فقيهان تغيير كرد . جامعهء شيعى ، رهبرى از نوع جديد را پذيرفت و تجربه كرد و با افتخار از دورهء حضور ، به دورهء غيبت پا نهاد . اكنون و در اين مختصر ، به دلايل و اسباب تشكيل نهاد وكالت ، وظايف اين نهاد ، گسترهء جغرافيايى آن از آغاز تا عصر غيبت ، ارتباط درون‌نهادى وكيلان ، آسيب‌هاى پديدار شده در اين مجموعه و مباحث ديگر مرتبط با نهاد وكالت ، اشاره خواهد شد . 1 . دلايل تشكيل و گسترش نهاد وكالت تشكيل و گسترش نهاد وكالت ، برگرفته از عوامل سياسى ، اجتماعى ، اقتصادى و فرهنگى ذيل بوده است : 1 - 1 . فراوانىِ شمار شيعيان در سال‌هاى آغازين پس از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله ، شيعيان عقيدتى ( و نه شيعيان سياسى ) ، زياد نبودند ، به گونه‌اى كه امكان ارتباط آنان و يا افراد شاخص شيعه با امام عليه السلام به