محمد الريشهري
222
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
نقش خورشيد پشت ابر همچنين احاديثى كه بركات وجود امام غايب را به بركات خورشيد پشت ابر تشبيه كردهاند ، به انواع بركات عامّ وجود امام اشاره دارند ، مانند حديثى كه در آن سليمان بن مهران از امام صادق عليه السلام مىپرسد : مردم چگونه از حجّت پنهانِ در پس پرده ، سود مىجويند ؟ و امام در پاسخ مىفرمايد : كَما يَنتَفِعونَ بِالشَّمسِ إذا سَتَرَهَا السَّحابُ . « 1 » همان گونه كه از خورشيد ، سود مىجويند ، هنگامى كه ابر ، آن را مىپوشاند . يا در حديثى ديگر از امام مهدى عليه السلام آمده است : وَ أَمّا وَجهُ الانتِفاعِ بى فى غَيبَتى فَكَالانتِفاعِ بِالشَّمسِ إذا غَيَّبَتها عَنِ الأَبصارِ السَّحابُ . « 2 » و امّا چگونگى بهره بردن از من در روزگار غيبتم ، مانند سود بردن از خورشيد است ، هنگامى كه ابر ، آن را از ديدهها مىپوشاند . وجوه مختلفى براى تبيينِ تشبيه امام غايب به خورشيد پشت ابر گفته شد ؛ « 3 »
--> ( 1 ) . ر . ك : ص 212 ح 603 . ( 2 ) . ر . ك : ص 202 ح 597 . ( 3 ) . علّامهء مجلسى در بحار الأنوار ( ج 52 ص 935 ) در تبيين اين تشبيه ، هشت وجه آورده است : « علّت تشبيهامام غايب به خورشيد پنهان در ابر . . . . بايد دانست كه تشبيه وجود اقدس امام زمان عليه السلام به آفتاب پنهان در ابر ، اشاره به امورى چند است : اوّل ، اين كه نور عالم هستى و علم و هدايت ، توسّط آن امام به خلق خدا مىرسد ؛ زيرا با اخبار مستفيض ، ثابت شده كه ذوات مقدّسه ( ائمّهء اطهار ) علّت غايى ايجاد مخلوق عالم اند ؛ و اگر آنها نبودند ، نور عالم ، به غير آنها نمىرسيد و هم ثابت شده كه به بركت و وساطت و توسّل به آنها ، علوم و معارف حق ، براى مردم آشكار مىگردد ، و گرفتارىها از آنها بر طرف مىشود . و اگر آنها نبودند ، مردم به وسيلهء اعمال زشت ، مستحقّ انواع عذاب الهى بودند ، چنان كه خداوند فرموده است : « وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ » ( انفال : آيهء 33 ) ؛ يعنى : مادام كه تو ( پيغمبر ) در ميان آنها هستى ، خدا آنها را عذاب نمىكند . ما پس از تجربهء زياد ، به اين نتيجه رسيدهايم كه در امور پيچيده و مسائل مشكل و هنگام دورى از ذات حق و بسته شدن درهاى فيض الهى به روى خلق ، هر وقت ائمّهء اطهار عليهم السلام را واسطه قرار دادهايم و متوسّل به آنها شدهايم ، به ميزانى كه در آن وقت ، -