مردم زندگى مىكند و مردم ايشان را مىبينند ؛ ولى نمىشناسند ؟ اكنون بايد ديد كدام يك از اين سه احتمال در بارهء غيبت امام مهدى عليه السلام ، درست است : 1 . نبودن در ميان مردم ، 2 . بودن در ميان مردم و ديده نشدن ، 3 . بودن و ديده شدن ؛ ولى شناخته نشدن . در پاسخ به اين پرسش مىگوييم : وقوع هر سه احتمال ، امكان‌پذير است ، چنان كه نمونهء هر يك در عالم اتّفاق افتاده است . خداوند در قرآن عيسى عليه السلام را نمونهء احتمال اوّل شمرده ، مىفرمايد : « وَ ما قَتَلُوهُ يَقِيناً بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ . « 1 » و يقيناً او را نكشتند ؛ بلكه خدا او را به سوى خود ، بالا بُرد » . موارد وقوع احتمال‌هاى دوم و سوم نيز در آيات و گزارش‌هاى تاريخى ذكر شده‌اند كه به چند مورد ، اشاره مىشود : 1 . خداوند در قرآن مىفرمايد : « وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ . « 2 » و ما در برابر آنان ، ديوارى كشيديم و در پشت سرشان [ نيز ] ديوارى و بر ديدگانشان نيز پرده اى افكنديم تا نتوانند بنگرند و ببينند » . در مورد اين آيه ، مفسّران از عبد اللَّه بن مسعود روايت كرده‌اند كه : قريش بر در خانهء پيامبر صلى الله عليه و آله گرد آمدند . ايشان از خانه خارج شد و مشتى خاك بر سر و روى آنان پاشيد و آنان ، پيامبر صلى الله عليه و آله را نمىديدند . و نيز از ابن عبّاس آورده‌اند كه : قريش اجتماع نمودند و گفتند : « اگر محمّد بخواهد داخل شود ، همگى يك‌پارچه بر ضدّ او به پا خواهيم خواست » ؛ امّا

--> ( 1 ) . نساء : آيهء 157 - 158 . ( 2 ) . يس : آيهء 9 .