اگر يك مسلمان ، امام خود را نشناخت ، مسلمان واقعى نيست و در گم‌راهى است ؛ بلكه مسئلهء مهم‌ترى كه اين حديث بِدان هشدار مىدهد ، اين است كه : عصر علم - كه با بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله آغاز شد - تنها در صورتى مىتواند تداوم پيدا كند كه شناختِ ياد شده ، وجود داشته باشد . در يك سخن ، امامت ، پشتوانه و ضامن تداوم عصر علم يا عصر اسلام راستين است و بدون اين پشتوانه ، جامعهء اسلامى به جاهليت پيش از اسلام ، بازگشت خواهد كرد . در واقع ، اين حديث از آينده‌نگرى اين آيهء قرآن الهام گرفته كه مىفرمايد : « وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ » . « 1 » و محمّد ، جز فرستاده‌اى كه پيش از او [ نيز ] فرستادگانى [ آمده و ] گذشتند ، نيست . آيا اگر او بميرد يا كشته شود ، به گذشتهء خود ( جاهليت ) بر مىگرديد ؟ » . پيامبر صلى الله عليه و آله در حديثى كه بر ضرورت شناخت امام تأكيد دارد ، بيان مىنمايد كه چگونه ممكن است جامعهء اسلامى عقب‌نشينى كند و به دوران جاهليتِ پيش از اسلام باز گردد . فرمودهء پيامبر صلى الله عليه و آله گوياى اين حقيقت است كه با حذف مسئلهء امامت و رهبرى ، اين پديدهء خطرناك ، قابل پيش‌بينى است . شناخت كدام امام ؟ اندكى تأمّل در مضمون حديث ، بويژه با توجّه به شرحى كه گذشت ، ما را از پاسخگويى به اين سؤال كه : « امامت كدام امام ، ضامن تداوم اسلام واقعى است و حذف كدام امامت از جامعهء اسلامى ، بازگشت به جاهليت است ؟ » ، بىنياز مىكند . آيا مىشود گمان بُرد كه مقصود پيامبر صلى الله عليه و آله اين است كه شناختن و پيروى كردن از هر كس كه زمام امور جامعه را به دست گيرد ، بر همهء مسلمانان واجب و ضرور است و اگر كسى چنين رهبرى را نشناسد ، به مرگ جاهلى مُرده است ، بدون توجّه

--> ( 1 ) . آل عمران : آيهء 144 .