189 . الغيبة ، نعمانى - به نقل از حمران بن اعين - : براى امام صادق عليه السلام تعريف كردم : مردى امير مؤمنان را ولىّ خود مىداند و از دشمنش بيزارى مىجويد و همهء مطالب ما را مىگويد ، جز آن كه مىگويد : آنان ميان خود اختلاف كردند و آنان امام و زمامدارند ؛ امّا نمىدانم كدام يك به طور معيّن امام است و چون بر يك نفر اتّفاق كردند ، سخن همو را مىگيريم . من همين اندازه مىدانم كه امر امامت در ميان همهء اينهاست . فرمود : « اين اگر بميرد ، به مرگ جاهلى مرده است » . « 1 » ب - آنچه از طريق اهل سنّت روايت شده است 190 . صحيح مسلم : عبد اللَّه بن عمر ، بعد از اتّفاق حرّه در زمان يزيد بن معاويه پيش عبد اللَّه بن مطيع آمد . عبد اللَّه بن مطيع گفت : براى ابو عبد الرحمان پشتىاى بگذاريد . او گفت : من نيامده‌ام كه بنشينم . آمده‌ام تا حديثى را كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم ، برايت بگويم . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مىفرمود : « هر كس از اطاعت [ امام ] بيرون برود ، خداوند را در روز قيامت ديدار مىكند ، در حالى كه حجّتى ندارد . هر كس بميرد و در گردنش بيعتى نباشد ، به مرگ جاهلى مرده است » . « 2 » 191 . مسند ابن حنبل - به نقل از معاويه - : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « هر كس بدون داشتن امام بميرد ، به مرگ جاهلى مرده است » . « 3 » 192 . مسند ابن حنبل - به نقل از عامر بن ربيعه - : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « هر كس بميرد و

--> ( 1 ) . الغيبة ، نعمانى : ص 135 ح 19 ( با سند موثّق ) وص 134 ح 17 ( به نقل از سماعة بن مهران ) ، بحار الأنوار : ج 23 ص 80 ح 14 . نيز ، ر . ك : المحاسن : ج 1 ص 251 ح 474 و كمال الدين : ص 413 ح 15 . ( 2 ) . صحيح مسلم : ج 3 ص 1478 ح 1851 ، السنن الكبرى : ج 8 ص 270 ح 16612 ، سلسلة الأحاديث الصحيحة : ج 2 ص 715 ح 984 ، كنز العمّال : ج 6 ص 52 ح 14810 . ( 3 ) . مسند ابن حنبل : ج 6 ص 22 ح 16876 ( شعيب ارنؤوط در تعليقه‌اش بر مسند ابن حنبل : ج 28 ص 89 ، گفته است : « حديث ، با طريقى غير از اين ، صحيح است و اين اسناد به خاطر وجود عاصم ، حسن است » ) ، المعجم الكبير : ج 19 ص 388 ح 910 ، مسند الطيالسىّ : ص 259 ح 1913 ( به نقل از ابن عمر ) .