محمد الريشهري
323
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
بر اين اساس بايد ديد از چه تاريخى و چگونه لقب « ابا صالح » براى امام مهدى عليه السلام رواج يافته است . در بررسىهايى كه انجام گرفت ، تا قرن يازدهم هجرى ، گزارشى حاكى از كاربرد اين لقب براى امام مهدى عليه السلام يافت نشد ؛ ليكن علّامه مجلسى به نقل از پدر خود به نقل از شخصى با نام « امير اسحاق استرآبادى » ، حكايتى نقل مىكند كه او در راه مكّه پس از گم شدن ، با گفتن جملهء « يا صالح ! يا أبا صالح ! ارشدونى إلى الطريق » ، شخصى را يافته كه به او كمك كرده و او را به سرعت به مكّه رسانده است . برداشت شخصى او اين بوده كه اين شخص ، امام مهدى عليه السلام است ولى ؛ دليلى بر اين امر نياورده است . « 1 » گفتنى است كه محدّث نورى نيز حكاياتى مشابه را در كتاب جنّة المأوى نقل كرده ؛ ولى خود تصريح نموده كه اين حكايات ، بر اين كه شخص راهنما ، امام مهدى عليه السلام بوده ، دلالتى ندارند . « 2 » بنا بر اين تاكنون ، دليلى بر اين كه « ابا صالح » يكى از لقبها امام مهدى عليه السلام باشد ، يافت نشد و آنچه سبب رواج اين لقب براى ايشان از قرن يازدهم به بعد شده ، حكاياتِ ياد شدهاند كه دلالتى بر اين معنا ندارند .
--> ( 1 ) . ر . ك : ج 5 ص 137 ( بخش ششم / فصل سوم / امير اسحاق استرآبادى ) . ( 2 ) . جنّة المأوى ( چاپ شده در ضمنِ بحار الأنوار ، ج 53 ) : ص 293 - 300 .