محمد الريشهري
313
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
صاحِبُ هذَا الأَمرِ ، لا يُسَمّيهِ بِاسمِهِ إلّاكافِرٌ . « 1 » صاحب اين امر را جز كافر به نام نمىخواند . سَمِعتُ أبَا الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام يَقولُ - وَ سُئِلَ عَنِ القائِمِ - فَقالَ : لا يُرى جِسمُهُ ، وَ لا يُسَمَّى اسمُهُ . « 2 » از امام رضا عليه السلام در بارهء قائم عليه السلام پرسيدند . فرمود : « پيكرش ديده نمىشود و نامش برده نمىشود » . حتّى در برخى موارد ، كنيهء امام عسكرى عليه السلام با عنوان « ابو محمّد » « 3 » ذكر شده ؛ ولى نام امام عليه السلام ذكر نشده است . « 4 » بنا بر اين ، روايات نهى از تسميه ، تنها شامل اسم اصلى امام عليه السلام مىگردد و ساير لقبها و كنيهها را در بر نمىگيرد . البتّه روشن است كه در هنگام مفسده و خوف ، اشاره به امام مهدى عليه السلام و ديگر امامان و اشخاص به هر گونه لفظ و فعلى ممنوع است . اين حرمت ، اختصاص به نام امام مهدى عليه السلام ندارد و تمام موارد را شامل مىشود . دو . بررسى اقوال مهمترين موضعگيرى از جانب شيخ حرّ عاملى و محدّث نورى صورت گرفته
--> ( 1 ) . ر . ك : ص 296 ح 389 . ( 2 ) . ر . ك : ص 296 ح 390 . ( 3 ) . ر . ك : ص 273 ( تبريك تولد امام عليه السلام ) . ( 4 ) . در حديثى از عبد اللَّه بن جعفر آمده است كه مىگويد : به او ( ابو عمرو ، وكيل دوم امام عليه السلام ) گفتم : تو جانشين ابو محمّد ( امام عسكرى عليه السلام ) را ديدهاى ؟ گفت : آرى ، به خدا ، و گردنش مانند اين بود . و با دستش اندازهاى را نشان داد . به او گفتم : يك سؤال مانده است . به من گفت : بگو . گفتم : نام او چيست ؟ گفت : بر شما حرام است كه از آن بپرسيد ، و اين را من از خودم نمىگويم ؛ زيرا من نمىتوانم چيزى را حرام و حلال كنم ؛ بلكه اين حكمِ امام است . خليفهء عبّاسى مىپندارد كه ابو محمّد در گذشته و فرزندى از خود بر جاى ننهاده است ( ر . ك : ص 298 ح 392 ) . اصحاب امام صادق عليه السلام از ايشان مىپرسند : مهدى از نسل تو ، كيست ؟ فرمود : « پنجمين فرزند از نسل هفتمين امام . پيكرش ديده نمىشود و بردن نامش جايز نيست » ( ر . ك : ص 300 ح 393 ) .