محمد الريشهري

46

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

به نظر ما دلايل غير نقلى به‌تنهايى براى اثبات مهدويّت شخصى « 1 » كافى نيستند ؛ بلكه با استناد به آنها حتّى اثبات مهدويّت نوعى نيز آسان نيست ؛ از اين رو در مقدمهء يازدهم اين دانش‌نامه ، دلايل غير نقلى مهدويّت را به نقد و ارزشيابى گذاشته وتبيين كرده‌ايم كه تكيه‌گاه اصلى در اثبات مهدويّت شخصى ، دلايل متواتر و متقن نقلى است ؛ گرچه مىتوان به شمارى از دلايل غير نقلى نيز ، در كنار دلايل نقلى ، استناد كرد . ظاهراً همهء پژوهشگرانى كه از قرن پنجم به بعد ، با رويكرد نقلى - عقلى « 2 » به مباحث مهدويّت پرداخته‌اند ، استنادشان به دلايل عقلى براى تقويت دلايل نقلى بوده است ؛ و گرنه حتماً توجّه داشته‌اند كه با دلايل عقلى محض نمىتوان مهدويّت شخصى را اثبات كرد . بر اين اساس ، در نگارش دانش‌نامهء امام مهدى عليه السلام تلاش كرده‌ايم كه محور اصلى مباحثمان ، نقل و آموزه‌هاى وحيانى باشد ، و ادلهء غير نقلى را تنها براى تقويت دلايل نقلى به كار گيريم . 5 . جامعيت و گزيده‌نگارى يكى از اصول تدوين اين دانش‌نامه ، جامعيت در عين گزيده‌نگارى است . بدين سان كه در ارائهء متون ، جز در مواردى ضرورى ، كوشيده‌ايم از تكرار دورى كنيم . در عين حال با ارجاع ابواب مرتبط به يكديگر و آوردن نشانى نُصوص ( متونِ ) مشابه در پانوشت ، در پى آن بوده‌ايم كه اطلاعات عرضه شده در بارهء موضوع تحقيق تا حد امكان جامع باشد .

--> ( 1 ) . مقصود از مهدويت شخصى ، مهدى بودن شخص امام دوازدهم شيعيان ( امام محمّد بن الحسن العسكرى ، و نه‌هيچ كس ديگر ) است ، در حالى كه « مهدويّت نوعى » به مهدى بودن كسى ( هر كه باشد ) اشاره دارد . ( 2 ) . ر . ك : ص 58 ( رويكرد نقلى - عقلى ) .