نيرومندى جسم است و يا نيرومندى جان ، امام عليه السلام در پاسخ مىفرمايد : « مقصود ، نيرومندى جسم و جان ، هر دو است » . « 1 » همچنين در مورد گزينش طالوت براى فرماندهىِ نظامى جمعى از بنى اسرائيل ، در قرآن كريم آمده : « إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَيْكُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ . « 2 » خداوند ، او را بر شما برگزيده و بر دانش و [ توانمندى ] جسم او افزوده است » . بررسى تاريخ انبيا و اوصياى آنان ، نشان مىدهد كه همه آنان از توانمندى جسم و روح در كنار هم ، برخوردار بوده‌اند . بر اين پايه ، امام على عليه السلام ، در پايان دعايى كه بهترين درس خودسازى است ، بر نيرومندى « جوارح ( اندام‌ها ) » در كنار نيرومندى « جوانح ( قُواى روحى ) » « 3 » تأكيد فرموده است : يا رَبِّ ، يا رَبِّ ! قَوِّ عَلى خِدمَتِكَ جَوارحى وَ اشدُد عَلَى العَزيمَةِ جَوانِحى . « 4 » پروردگارا ، پروردگارا ، پروردگارا ! اندام مرا بر خدمت‌گزارىات توانمند ساز و درونم را در تصميم‌گيرى قوى دار . و بر اين اساس ، روايات اسلامى ، به عنوان رهنمودهاى حكيمانه‌اى كه ضمن توصيه‌هاى شمارى از انبياى گذشته نيز آمده ، تأكيد مىكنند كه انسان عاقل ، در كنار برنامه‌ريزى براى تحصيل علم ، كار و ارتباط با خداوند متعال ، بايد براى برخوردارى از لذايذ و كاميابىهاى مشروع زندگى نيز برنامه داشته باشد و توضيح داده شده كه اين برنامه ، در واقع ، زمينه‌ساز انجام دادن ساير برنامه‌هاى مهم زندگى است و اين ، بدان معناست كه رسيدن به قلّه كمال ، بدون برخوردارىهاى انسان از

--> ( 1 ) ر . ك : ص 119 ح 163 . ( 2 ) بقره : آيه 247 . ( 3 ) جوانح ، جمع جانحه به معناى قسمت زير استخوان سينه است و در اين‌جا كنايه از قلب است ؛ زيرا تصميم‌گيرى مربوط به قلب و روح است ، نه اعضا و جوارح ( الصحاح : ج 1 ص 460 ) . ( 4 ) ر . ك : ص 121 ح 168 .