اهتمام علماى شيعى در تدوين چهل حديث و اربعينات ، در سده‌هاى پايانى بيشتر شد و اين امر ، منجر به تأليف كتاب‌هاى باارزشى گرديد ، از جمله كتاب شهيد اوّل با نام الأربعون حديثاً ، اربعين شيخ بهايى و الأربعين علّامهء مجلسى . به احتمال فراوان ، بسيارى از اين تأليفات نيز به علل مختلف به دست ما نرسيده است . « 1 » با وجود اين ، شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة ، نام حدود هشتاد كتاب با عنوان « الأربعون حديثاً » يا « چهل حديث » را ذكر كرده است . « 2 » شيوهء تأليف چهل حديث در گردآورى و تدوين كتاب‌هاى اربعين يا چهل حديث ، هيچ محدوديتى در شيوه و نوع گردآورى احاديث نبوده است و هر يك از مؤلّفان ، سليقه ، ابتكارات و شيوه‌هاى گوناگونى برگزيده‌اند . در بعضى اربعينات ، احاديث ضعيف و حتّى جعلى نيز راه يافته است . موضوعات استفاده شده در جمع‌آورى احاديث اربعينات ، بسيار متنوّع است و شامل موضوعاتى از قبيل : توحيد ، صفات خدا ، احكام ، عبادات ، مواعظ اخلاقى ، جهاد ، حج ، اصول دين ، معراج ، ماه رمضان ، آداب معيشت ، خواصّ خوراكىها ، فضايل و مناقب معصومان و . . . است . براى برخى از اين مجموعه‌ها ، نام‌هاى غير از چهل حديث ، گذاشته شده است . مثلًا مواردى چون كشف الحق ، اثر مير محمّد صادق خاتون آبادى و الرسالة العَليّة فى الأحاديث النبوية ، اثر حسين بن على كاشفى . اكنون ، به معرّفى چند كتاب مهم اربعين مىپردازيم و در ادامه ، فهرستى از

--> ( 1 ) . اين مطلب را مىتوان از بيان شهيد اوّل در كتاب الأربعون حديثاً به دست آورد : « كثرت عناية العلماء السالفين و الفضلاء المتقدّمين بجمع أربعين حديثاً من الأحاديث النبوية والألفاظ الإماميّة ممّا اشتهر فى النقل الصحيح عنه بألفاظٍ مختلفة بهذا العدد المخصوص » ( الأربعون حديثاً ، شهيد اوّل ، ص 17 ) . ( 2 ) . الذريعة ، ج 1 ، ص 409 - 434 .