مرتضى وفايى
37
تاريخ حديث شيعه ( از آغاز سده چهاردهم هجرى تا امروز ) ( فارسى )
و الأطعمة و الأشربة » و بيست و نهم ، « كتاب الميراث » و « كتاب القضاء » آمده است ، تا جلد سىام كه « كتاب القصاص » است و جلد سى و يكم كه « كتاب الحدود و الديات » است و كتاب ، با آن ، در سال 1379 ش ، خاتمه يافته است و مؤلّف ، در پايان آن ، در سه صفحه ، به زحمات چهل سالهء خويش در تأليف اين اثر ، اشاره كرده است . يادآور مىشود آية اللَّه محمد واعظزادهء خراسانى كه در تدوين اوّليهء كتاب ، همكارى داشته است ، نسبت به چاپ دوم و سوم اين كتاب ، انتقاداتى دارد كه به بعضى از آنها اشاره مىگردد : « يك . آقاى معزّى مدّعى است در حالىكه مجموع چاپ دوم كتاب 26 جلد بوده و اين مقدار ، تحت نظر آية اللَّه بروجردى تأليف شده و صرفاً از روايات دو كتاب وسائل و مستدرك گرد آمده ، در چاپ سوم ، حدود دو هزار حديث از غير اين دو كتاب ، اضافه شده است . بنا بر اين دربارهء چاپ سوم ، نمىتوان گفت تحت نظر آية اللَّه بروجردى بوده است و افزودهها بايد به عنوان مستدرك در آخر كتاب به نام آقاى معزّى مىآمدند . دو . ضبط معانى لغات و نيز بيانات و تعليقات اضافه شده در اين چاپ را نمىتوان به نظر آية اللَّه بروجردى نسبت داد . سه . با توجّه به اين كه تمام اين كتاب توسّط اعضاى جلسهء حديث زير نظر آية اللَّه بروجردى تأليف گرديد و در مقدّمهء فرزند ايشان ، سيّد محمّد حسن و نيز در تقريظ آية اللَّه خويى همين مطلب ذكر شده است ، ليكن مشاهده شده كه در چاپ دوم ، از جلد هفدهم تا پايان و در چاپ سوم از جلد اوّل تا آخر ، همه جا آقاى معزّى ملايرى ، مؤلّفْ معرّفى شده است . البته مساعى فراوان ايشان ، قابل انكار نيست ؛ امّا هر چه باشد ، اين كار ، با امانت ، سازگار نيست و از اعتبار كتاب مىكاهد و چنانچه ادّعا شود اين كتاب ، غير از آن چيزى است كه تحت اشراف آية اللَّه بروجردى بوده ، پس بايد از نسبت دادن آن به ايشان ، پرهيز شود . البته اگر بخواهيم انصاف بدهيم ، كتاب الفرار ، كتاب العشرة ، ابواب الحمّام و چند عنوان ديگر كه جزء سنن هستند ، احتمال دارد