مؤدّاى آن بر خلاف حكم واقعى بوده عبارت از حكم فعلى بعثى است « 1 » حال چه قائل به اجزاء در عمل به مؤدّاى اماره بشويم يا قائل به اجزاء نشويم . « 2 » 720 - پس چه فرقى است بين اجزاء و عدم اجزاء در اماره وقتى كه نفى حكم در موردى كه اصابت به واقع نكند يكسان است ؟ ( فلا فرق . . . عدم الاصابة ) ج : مىفرمايد : هيچ فرقى نيست مگر در سقوط تكليف به واقع در صورت عمل به امر ظاهرى ، و سقوط نكردن تكليف به واقع در صورت عمل به امر ظاهرى بعد از كشف خلاف بر اينكه اماره بر خلاف واقع بوده است . « 3 » 721 - جواب مصنّف به سؤال و اشكالى كه بگويد سقوط تكليف به واسطهء قول به اجزاء در اماره و بواسطهء عمل به اماره عبارت از تصويب است كه اجماع بر بطلان آن

--> ( 1 ) - مثلا حكم واقعى در لوح محفوظ عبارت از وجوب نماز ظهر در عصر غيبت است ولى اماره قائم شده كه نماز جمعه واجب است . در اين صورتى كه اماره ، قائم بر خلاف شده و بايد به مؤدّاى آن عمل كرد بايد گفت ؛ فعليّت نماز ظهر در عصر غيبت منتفى مىشود . به عبارت ديگر ، وجوب انشايى نماز ظهر در عصر غيبت براى مكلّفى كه در نزدش اماره بر خلاف وجود دارد فعليّت پيدا نمىكند و فعليّت آن منتفى است . ( 2 ) - مثلا در واقع و لوح محفوظ در روز جمعه و در عصر غيبت ، نماز ظهر واجب است ولى اماره يا اصول مىگويد ؛ نماز جمعه واجب است . در اينجا چه قائل به اجزاء در اماره يا اصول بشويم و يا قائل به اجزاء نشويم آنچه كه در اين هنگام فعليّت و تنجّز دارد عبارت از مؤدّاى اصل و اماره است . يعنى در صورتى كه اماره بگويد نماز جمعه واجب است يا با استصحاب ، اثبات نماز جمعه بكنيم ، تكليف فعلى عبارت از نماز جمعه بوده و بايد به مؤدّاى اين اماره و اصل مادامىكه كشف خلاف نشده است عمل كرد . ( 3 ) - يعنى اگر قائل به اجزاء در موارد اصول و امارات شديم معنايش آن است كه عمل برطبق مؤدّاى اماره موجب سقوط تكليف شده و پس از كشف خلاف لازم نيست واقع را اعاده يا قضاء كرد . ولى اگر قائل به اجزاء نشديم پس از كشف خلاف لازم است واقع را اعاده يا قضاء كرد . مثلا اگر اماره بر وجوب نماز جمعه در عصر غيبت اقامه شد و در واقع نماز ظهر واجب باشد اگر قائل به اجزاء در امارهء جارى در احكام باشيم بعد از كشف خلاف نياز به اعاده يا قضاى نماز ظهر نيست ولى اگر قائل به اجزاء نباشيم نياز به اعاده يا قضا مىباشد .