ج : چه دليلى دارد از بين اين همه اجزاء و شرايط شرعى فقط قصد وجه اختصاصا ذكر شود ؟ چرا قصد قربت ، وضوء ، استقبال قبله و ديگر اجزاء و شرايط ذكر نشده و گفته نشده كه على وجهه يعنى اتيان مأمور به با قصد قربت ، استقبال قبله ، وضوء و غيره ؟ بنابراين ، وجهى براى اختصاص به ذكر قصد وجه نبوده بلكه ناچارا بايد يك معناى كلّى در تفسير « على وجهه » گفته مىشد كه همهء اجزاء و شرايط از جمله قصد وجه هم در آن مىگنجيد همان‌طور كه ما آن معناى كلّى را ذكر كرديم كه عبارت از شرايط و خصوصيّات عقلى و شرعى مىباشد . 669 - مراد از « اقتضاء » كه در عنوان اخذ شده به چه معنا مىباشد « 1 » ؟ ( الظّاهر انّ . . . و الدّلالة ) ج : مىفرمايد : ظاهرا مراد از اقتضاء در مبحث اجزاء ، معناى عليّت و تأثير مىباشد و نه

--> - داخل نباشد و حال آنكه توصليّات هم مورد نزاع مىباشد . و چون توصليّات هم مورد نزاع بوده روشن مىشود كه كلمهء « على وجهه » به معناى قصد وجه نمىتواند باشد . ( 1 ) - بحث در اين است كه آيا مسئله و بحث اجزاء داخل در مباحث الفاظ است يا داخل در مباحث عقليّه ؟ الف : قدماى از اصحاب معتقد بوده‌اند كه اين بحث داخل در مباحث الفاظ و بخش اوامر مىباشد . و بر همين اساس عنوان مسئله را اين‌گونه طرح مىكردند : « الامر هل يقتضى الاجزاء عند الاتيان بالمأمور به على وجهه ام لا ؟ » و چون فعل « يقتضى » را به « امر » نسبت مىدادند معنايش اين بود كه آيا خود امر يعنى صيغه ، دلالت دارد بر اجزاء هنگام اتيان مأمور به على وجهه يا دلالت ندارد و بايد دلالتش را از قرائن ديگرى غير از خود صيغه بدست آورد ؟ ب : متأخّرين معتقدند كه مبحث اجزاء داخل در مباحث غير مستقلّات عقليّه يعنى از ملازمات عقليّه مىباشد . و بر همين اساس عنوان مسئله را عوض كرده و گفته‌اند : « الاتيان بالمأمور به على وجهه يقتضى الاجزاء ام لا » يعنى آيا ما بين اتيان مأمور به با امر اضطرارى يا ظاهرى يا مجزى بودن آن از اتيان مأمور به با امر واقعى عقلا ملازمه هست يا نيست ؟ يعنى « يقتضى » را به « اتيان » كه يك فعل خارجى بوده نسبت داده‌اند و فاعل « يقتضى » كلمهء « الاتيان » مىباشد .