فانّه بمعناه يأبى عن ذلك : ضمير در « انّه » و « بمعناه » و « يأبى » به مبدأ برگشته و مشاراليه « ذلك » حمل بر ذات مىباشد . بل اذا قيس و نسب اليه : ضمير نايب فاعلى در « قيس » و « نسب » به مبدأ و در « اليه » به ذات برمىگردد . كان غيره : ضمير در « كان » اسمش و به مبدأ برگشته و كلمهء « غيره » خبر و ضمير در آن به ذات برمىگردد . لا هو هو : ضمير « هو » اولى به مبدأ و « هو » دوّمى به ذات برگشته و اين عبارت عطف بر « كان غيره » بوده يعنى « لا يكون هو هو » و مقصود ، آن است كه اين ( مبدأ ) آن ( ذات ) نيست . و ملاك الحمل و الجرى انّما هو الخ : كلمهء « واو » حاليه بوده و اين جملهء اسميّه كه « ملاك الحمل » مبتداء و « انّما الخ » خبر بوده ، جملهء حاليه و ضمير « هو » به ملاك الحمل برمىگردد . و الهوهويّة : كلمهء « هويّة » مصدرى است كه مصنّف از « هو » ساخته و مصدر جعلى و به معناى ( آن بودن ) مىباشد و عبارت « الهوهويّة » يعنى اين همان بودن است . و الى هذا : مشاراليه « هذا » فرقى كه بين مشتقّ و مبدأ بيان شد مىباشد . يرجع الى ما ذكره اهل المعقول : ضمير مفعولى در « ذكره » به ماء موصوله كه فاعل « يرجع » بوده برمىگردد . من انّ المشتقّ يكون لا به شرط : عبارت « من انّ » بيان ماء موصوله در « ما ذكره » بوده و ضمير در « يكون » اسمش بوده و به مشتقّ برگشته و كلمهء « لا به شرط » خبرش و اين جمله روى هم خبر براى « انّه » كه اسمش « المشتقّ » بوده مىباشد . و المبدا يكون به شرط لا : ضمير در « يكون » به مبدأ برمىگردد . اى يكون الخ : كلمهء « اى » تفسيريّه مىباشد . يكون آبيا عنه : ضمير در « يكون » به مفهوم مبدأ و در « عنه » به حمل برمىگردد . حيث توهّم انّ مرادهم : ضمير در « توهّم » به صاحب فصول و در « مرادهم » به اهل