409 - اگر مقصود مستشكل از تقييد ، تقييد سلب باشد به چه معنا بوده و آيا در اين صورت اشكال مستشكل مبنى بر سلب مقيّد اعمّ از سلب مطلق بوده وارد نخواهد بود ؟ ( و ان اريد . . . على كل حال ) ج : مىفرمايد : اگر مقصود مستشكل از تقييد ، تقييد سلب باشد يعنى در واقع دو قضيهء « زيد ليس بضارب الآن » و « زيد ليس بضارب فى حال الانقضاء » اين‌گونه است « زيد ليس الآن بضارب » و « زيد ليس فى حال الانقضاء بضارب » يعنى كلمه « الآن » و « فى حال الانقضاء » قيد براى « ليس » مىباشد كه در اين صورت معنا چنين مىشود : « زيد نيست الآن ضارب مطلق » يا « زيد نيست در حال انقضاء از مبدأ ، ضارب مطلق » يعنى مسلوب ما كه ضاربيّت باشد مطلق است . به عبارت روان‌تر چنين است : « زيد مطلقا ضارب نيست الآن » يا « زيد مطلقا ضارب نيست در حال انقضاء از مبدأ » روشن است در اين صورت هرچند سلب ، مقيّد بوده ولى اعمّ از سلب مطلق نبوده بلكه دلالت بر سلب مطلق مشتقّ از ذات داشته و نشانهء مجاز بودن استعمال در ذات منقضى از مبدأ مىباشد . بنابراين اگر قيد ، قيد سلب باشد ضررى به علامت بودن سلب هرچند سلب مقيّد براى مجاز بودن استعمال مشتقّ در منقضى از مبدأ نمىزند . زيرا اگر زيدى كه ضرب از او منقضى شده در حال حاضر و در حال انقضاء از مبدأ از افراد ضارب بود نبايد سلب مطلق ضاربيّت از او در حال حاضر صحيح باشد . به ضرورت اينكه مطلق كه ضاربيّت باشد بر همهء افرادش صادق است و بايد در حال حاضر و در حال انقضاء از مبدأ ، صدق ضاربيّت بر زيدى كه ضرب از او منقضى شده صحيح مىبود و هم سلب صحيح نمىبود و حال‌آنكه سلب به نحو مطلق صحيح بود . 410 - عبارت ( مع امكان منع تقييده ايضا بان يلحظ حال الانقضاء فى طرف الذّات الجارى عليها المشتقّ فيصحّ سلبه مطلقا به لحاظ هذا الحال الخ ) به چه معناست ؟ ج : مصنّف بعد از آنكه قبول نكرد كه قيد « الآن » يا « فى حال انقضاء » قيد مسلوب باشد