اثبات امر و نهى شارع برمىگردد . حكم بما حكم به العقل : ضمير در « حكم » اوّلى به شارع و ضمير در « به » به ماء موصوله به معناى حكم برمىگردد . سيأتى فى . . . و هو النّزاع . . . و عليه . . . هنا . . . بنواحيه الخ : ضمير در « سيأتى » به كلام در اين نواحى و ضمير « هو » به « كلام » و ضمير در « عليه » به نزاع در حجّيّت عقل و ضمير در « بنواحيه » به مبحث چهارم يعنى امر چهارم از امور متلاحقه برگشته و مشار اليه « هنا » مستقلّات عقليّه مىباشد . شرح ( پرسش و پاسخ ) 17 - مقدّمهء مصنّف در باب اوّل يعنى مستقلّات عقليّه چيست ؟ ( الباب الاوّل المستقلّات . . . اربعة امور متلاحقة ) ج : مىفرمايد : احكام مستقلّ عقلى يا مستقلّات عقليّه‌اى كه در طريق استنباط حكم شرعى قرار گرفته و حكم شرعى از آنها استكشاف مىشود ، منحصر در يك مسئله به نام تحسين و تقبيح عقلى يا حسن و قبح عقلى است . « 1 » بنابراين ، بايد همهء جوانب اين مسئله را به تفصيل بررسى كرد خصوصا به جهت آنكه از اين مسئله در كتابهاى اصولى معمول بحثى به ميان نيامده است . « 2 » بحث در اينجا نيز در چهار امور واقع مىشود .

--> ( 1 ) - يعنى همهء احكام مستقلّ عقلى و همهء مستقلّات عقليّه مورد بحث ما نمىباشد بلكه مستقلّات عقليّه‌اى كه در طريق استنباط حكم شرعى قرار مىگيرد مورد نظر بوده و آن‌هم منحصر در حسن و قبح عقلى است و گرنه احكام زيادى مثل احكام فلسفى ، كلامى و احكام عقل نظرى است كه عقل حاكم على الاطلاق در آن است . ( 2 ) - چنان كه نه در « كفاية الاصول » و نه در « معالم الدّين » و نه در « فوائد الاصول » بحثى از آن نشده است . اگرچه در كتابهاى غير متعارف مثل « الفصول الغرويّة » و « هداية المسترشدين » مطرح شده است .