براى « يسمّى » و كلمهء « شرعيّا » صفت براى « دليلا » و كلمهء « الدّليل » مبتدا و موصول « الّذى » و جملهء صله‌اش « يتألّف منهما » صفت آن بوده و جمله « يسمّى دليلا شرعيّا » خبر مىباشد . و قد تكون كلّ منهما او احداهما : ضمير در « منهما » و « احداهما » به دو مقدّمه برگشته و مؤنّث بودن ( تكون ) به اعتبار خبرش ، كلمهء « عقليّة » مىباشد . اى ممّا يحكم العقل به : ضمير در « به » به ماء موصوله به معناى حكم برمىگردد . فان الدّليل الّذى يتألّف منهما يسمّى عقليّا و هو الخ : ضمير در « يتألّف » به دليل و در « منهما » به دو مقدّمه و ضمير نايب فاعلى در « يسمّى » به دليل متشكّل از اين دو مقدّمه و ضمير « هو » به دليل عقلى برگشته و كلمهء « عقليّا » مفعول دوّم براى « يسمّى » مىباشد . 1 - أن تكون المقدّمتان الخ : يعنى « الاوّل أن تكون الخ » كلمهء « الاوّل » مبتدا و بدل اوّل تفصيلى براى « قسمين » و عبارت « أن تكون الخ » تأويل به مصدر رفته و خبر مىباشد . او قبحه ثم حكمه بانّه : ضمير در « قبحه » به شىء و ضمير در « حكمه » كه عفط به « حكم العقل » بوده به عقل برگشته و ضمير در « بانّه » به معناى شأن مىباشد . كلّ ما حكم به العقل حكم به . . . على طبقه : ضمير در هر دو « به » به ماء موصوله به معناى فعل و عمل و ضمير در « طبقه » به عقل برمىگردد . و هو القسم الاوّل . . . و هو الخ : ضمير « هو » اوّلى به حكم عقل و ضمير « هو » دوّمى به قسم اوّل برمىگردد . 2 - أن تكون الخ : يعنى « الثّانى أن تكون الخ » ساير نكات دستورى همانند قبلى است . عند وجوب ذيها فهذه الخ : ضمير در « ذيها » به مقدّمه برگشته و مشار اليه « هذه » حكم عقل به وجوب ذى المقدّمه بوده و مؤنّث بودنش به اعتبار خبرش مىباشد . و ينضمّ اليه . . . يتألّف منهما عقليّا : ضمير در « اليه » به مقدّمهء عقليّه و ضمير در « يتألّف » به دليل و در « منهما » به دو مقدّمه‌اى كه يكى عقلى بوده برگشته و كلمهء « عقليّا » مفعول