( مفهوم ) . پس اين ( مفاهيم ) سه مبحث است . 1 - معناى كلمهء مفهوم است . اطلاق مىشود كلمهء مفهوم بر سه معنا : 1 - معناى مدلول براى لفظى است كه فهميده مىشود ( معنا ) از آن ( لفظ ) ، پس مساوى مىباشد ( مفهوم ) كلمهء مدلول را اعمّ از آنكه باشد ( مفهوم ) مدلول براى مفرد يا جمله و اعمّ از آنكه باشد ( مفهوم ) مدلول حقيقى يا مجازى . 2 - آنچه ( معنايى ) كه مقابل است ( آن معنا ) مصداق را . پس اراده مىشود از آن ( مفهوم ) هر معنايى كه فهميده شود ( هر معنا ) و اگرچه نباشد ( معنا ) مدلول براى لفظ . پس شامل مىشود ( مفهوم ) معناى اوّل و غير آن ( اوّل ) را . 3 - آنچه ( معنايى ) كه مقابل است ( آن معنا ) منطوق را . و اين ( معناى مقابل منطوق ) اخصّ از دوتاى اوّلى است . و اين ( معناى مقابل منطوق ) مقصود به بحث است در اينجا ( مفاهيم ) ، و اين ( معناى مقابل منطوق ) اصطلاح اصولى است كه اختصاص دارد ( معناى مقابل منطوق ) به مدلولات التزاميّه براى جمله‌هاى تركيبيّه . اعمّ از اينكه باشند ( جملات تركيبيّه ) انشائيّه يا اخباريّه . پس گفته نمىشود براى مدلول مفرد ، مفهوم و اگرچه باشد ( مدلول مفرد ) از مدلولات التزاميّه . اما منطوق ، پس مقصودشان ( اصوليون ) از آن ( منطوق ) چيزى ( معنايى ) است كه دلالت مىكند برآن ( معنا ) لفظ به‌خودىخود به گونه‌اى كه مىباشد لفظ منطوق ، حامل براى اين معنا و قالب براى آن ( معنا ) . پس ناميده مىشود معنا ، « منطوق » نامگذارى براى مدلول ( دلالت شده ) به اسم دالّ ( دلالت‌كننده ) و براى همين ( لفظ منطوق ، حامل معنا است ) اختصاص دارد منطوق به مدلول مطابقى فقط و اگرچه باشد معنا ، مجازى كه هرآينه استعمال شده در آن ( معناى مجازى ) لفظ به واسطهء قرينه .