470 - مفهوم موافق چگونه مفهومى بوده ، نام ديگرش چه بوده و نظر اصوليّون نسبت به حجّيّت آن چيست ؟ ( 1 - مفهوم الموافقة . . . أولى فى علّة الحكم ) ج : مىفرمايد : مفهوم موافق : عبارت است از حكمى كه از مفهوم كلام استفاده مىشود و با حكمى كه در منطوق كلام وجود دارد از يك سنخ و يك جنس باشند . مثلا اگر حكم در منطوق كلام ، ايجابى و وجوب باشد حكم در مفهوم نيز وجوب و ايجابى خواهد بود . « 1 » و اگر حكم در منطوق ، تحريمى و حرمت بود ، حكم در مفهوم نيز تحريمى و حرمت خواهد بود ، مثل دلالت اولويت داشتن آيهء شريفه « فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ » بر نهى از زدن و توهين به پدر و مادر و هرآن چه كه اذيت آن از افّ گفتن شديدتر باشد . « 2 » نام ديگر مفهوم موافق ، فحواى خطاب مىباشد . در حجّيّت مفهوم موافق ، هيچ‌يك از اصوليّون اختلاف نداشته بلكه متّفق القول مىباشند در معناى دلالت داشتن اولويت بر سرايت دادن حكم به

--> ( 1 ) - مثلا مولى بفرمايد : « اكرم ولد العالم » فرزند عالم را اكرام كن . منطوق كلام ، وجوب اكرام فرزند عالم است . مفهوم موافق آن اين است كه خود عالم به طريق اولى اكرامش واجب است . بنابراين ، حكم در مفهوم نيز عبارت از وجوب اكرام عالم است . ( 2 ) - افّ : يعنى جواب پدر و مادر با الفاظ اكراه‌آميز داده شود . يا در مقابل خواست پدر و مادر كلامى كه بيانگر اكراه فرزند از خواست پدر و مادر باشد گفته شود . مثلا پدر يا مادر از فرزند بخواهد كه كارى را انجام دهد و فرزند بگويد « اه » يا « اوه » . وقتى گفتن چنين كلمات و اداتى ، حرام باشد قطعا هر كلام و يا عملى كه مفاد آن شديدتر از اين باشد نيز حرام است . پس منطوق كلام عبارت از حرمت تأفيف بوده و مفهوم كلام نيز حرمت هر نوع توهين ديگرى است .