الى اعمال النّظر و اقامة الدّليل : عبارت « اقامة الدّليل » عطف تفسيرى براى « اعمال النظر » مىباشد . اى انّها من العلوم النّظرية : كلمه « اى » تفسيريه بوده و عبارت بعد از آن تفسير عبارت « بل يحتاج الخ » مىباشد . ضمير در « انّها » به « تلك الاحكام » برمىگردد . هو العلم الوحيد المدوّن للاستعانة به : ضمير « هو » و ضمير در « به » به « علم الاصول » برمىگردد . ففائدته : ضمير در « فائدته » به علم الاصول برمىگردد . من ادلّتها : ضمير در « ادلّتها » به احكام برمىگردد . شرح ( پرسش و پاسخ ) 18 - مقدمهء مصنّف براى بيان فائدهء علم اصول چيست ؟ ( انّ كلّ متشرّع . . . العلوم النّظريّة ) ج : مىفرمايد : هر مسلمان و متشرّعى مىداند كه هيچ فعلى و عملى از افعال اختيارى « 1 » او نيست مگر آنكه در شريعت مقدس اسلام ، متعلّق يكى از احكام خمسه « وجوب ، حرمت ، استحباب ، كراهت و اباحه » مىباشد . از طرفى علم و آگاهى

--> ( 1 ) - منظور از افعال اختيارى انسان مثل نفس كشيدن در مقابل افعال غير اختيارى و جبرى است . و نه در مقابل افعال اجبارى به معناى مسلوب الاختيار شدن ، يعنى انسان از ابتداى خلقتش ، اختيارى در وجود يافتن عمل نفس كشيدن نداشته است . ولى اينكه انسان را مجبور به كارى كنند و يا با سلب اختيار مثلا دست و پايش را بسته و به عملى وادارند اين اعمال را غير اختيارى و جبرى نمىگويند . بلكه اعمال اجبارى و اكراهى گويند كه اين اعمال متعلّق احكام خمسه قرار مىگيرند .