14 - آيا مباحث علم اصول عهده‌دار بحث از دليل اجتهادى است كه با آن احكام واقعى ثابت مىشود و يا عهده‌دار بحث از دليل فقاهتى است كه با آن احكام ظاهرى ثابت مىشود ؟ ( و مباحث الاصول . . . ذكرناه فى التعريف ) ج : بعضى از مباحث اصول ، متكفّل و عهده‌دار بحث از قواعدى است كه نتيجهء آنها در طريق استنباط حكم واقعى قرار مىگيرد و بعضى از مباحث اصول ، عهده‌دار بحث از قواعدى بوده كه نتيجهء آن در طريق استنباط حكم ظاهرى قرار مىگيرد . بنابراين مباحث علم اصول هم متكفّل بحث از ادلّهء اجتهادى و هم ادلّهء فقاهتى بوده و در تعريف كه گفته شد ؛ علم اصول ، عبارت است از علمى است كه در آن از قواعدى بحث مىشود كه نتيجه‌اش در طريق استنباط حكم شرعى قرار مىگيرد اين فقره ، جامع بين هر دو خواهد بود . زيرا حكم شرعى هم شامل حكم واقعى و هم حكم ظاهرى بوده بنابراين بحث از قواعدى كه در طريق استنباط حكم شرعى باشد يعنى قواعد و ادلّه‌اى كه هم در طريق استنباط حكم واقعى و هم در طريق استنباط حكم ظاهرى واقع شود .