هاشم حسيني تهرانى
73
علوم العربية
و بايد دانست كه بيان مغالبة منحصر به اين طريق نيست ، بلكه ميتوان در همه جا با ماده " غلبة " بيان نمود ، چنانچه با تعبيرات ديگر نيز ميتوان بيان كرد ، مانند : " فَساهَمَ فَكانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ : پس يونس مساهمة كرد پس از مغلوبين بود - صافّات - 37 - 141 " مساهمة : قرعهكشى است . اين سه باب كه مزيد آن يك حرف است . ( 4 ) ( باب انفعال ) ماضى اين باب بر وزن " انفعل " مىباشد ، هرماضى ثلاثى مجرد كه به اين باب آورده شود همزه مكسورى و نون ساكنى در اولش زياد مىشود ، و عين الفعل مفتوح ميگردد اگر نباشد " انفعل " مىشود ، و ملحقات چهارده صيغه همان است . مضارع اين باب بر وزن " ينفعل " مىباشد ، همزه ماضى حذف مىشود ، و حرف مضارع بجايش آورده مىشود ، و عين الفعل مكسور ميگردد ، و علامات همچنان است . شش صيغه امر حاضر چنان است كه حرف مضارع از سر صيغه مضارع حذف ميگردد و بجايش همزه مكسورى آورده مىشود ، و هشت صيغه ديگر چنانچه دانسته شد لام مكسورى بر مضارع داخل ميكنند ، و آخر چهارده صيغه چنان است كه در آن بابها گفته شد . مصدر اين باب بر وزن " انفعال " است . امثله ماضى : " انفطر ، انفطرا ، انفطروا ، انفطرت ، انفطرتا ،