هاشم حسيني تهرانى

57

علوم العربية

" ابرقت القافلة و ارعدت و امطرت و اراحت : قافله را برق و رعد و مطر و ريح برخورد كرد " مطر : باران ، و ريح : باد است . " اغدّ البعير : شتر را غدد رسيد " غدد : طاعونى است كه شتر ميگيرد و ميميرد . و معنى " اصابة " در فعل ثلاثى مجرد نيز بسيار استعمال مىشود ، ولى به صيغه مجهول ، چنانچه در كتابهاى لغت مشهود است و بيان صيغه مجهول در تقسيم هشتم خواهد آمد . ( 9 - واجديّة ) يعنى داراشدن فاعل چيزى را ، و آن چيز را ماده فعل قرار ميدهند ، و باب افعال به اين معنى متعدى نيست ، مانند . " اثمر الشّجر : درخت داراى ثمر شد " ثمر : ميوه است ، در قرآن درباره درخت ميوه فرمود : " كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ : بخوريد از ميوه‌اش چون داراى ميوه شد - انعام - 6 - 141 " " اورق الشّجر : درخت داراى ورق شد " ورق : برگ است . " اشوك الشّجر : درخت داراى شوك شد " شوك : خار است . " اخوص النّخل : درخت خرما داراى خوص شد " خوص : برگ - خرما است . " اطلع النّخل و اخلّ و ابلح و ابسر و ارطب : درخت خرما داراى طلع و خلال و بلح و بسر و رطب شد " طلع : شكوفه خرما ، خلال : غوره خرما كه سبز تيره است ، بلح : غوره خرما كه قدرى كشيده و رنگش باز شده ، بسر : غوره خرما كه رنگش زرد و شيرين شده ، رطب :