بحث دوّم قائل به اشتراط است و لذا اشكال مصنّف بر صاحب فصول وارد نيست . « 1 » خلاصه : نزاع اگر در بحث اوّل باشد حق با مصنّف و اگر در بحث دوم باشد حق با صاحب فصول است . نكته : بعضى از علماء معتقدند كه بحث مشتقّ ثمره ندارد ، ولى بعضى ديگر معتقدند كه ثمره دارد . « 2 » قوله : « المقصد الاول . . . » . [ فصل اوّل : اوامر ] بعد از اتمام مقدّمه‌ى كتاب كه در بيان سيزده امر بود مقصد اوّل شروع مىشود . مقصد اوّل دربارهء اوامر است . در اين مقصد فصولى مطرح مىباشد . فصل اوّل درباره‌ى ماده امر ( أ ، م ، ر ) است . ماده امر از جهات گوناگونى مورد بحث قرار مىگيرد . قوله : « الاولى . . . » . [ جهت اوّل : معناى مادّه‌ى امر ] براى كلمه‌ى امر معانى زيادى ذكر شده است كه بعضى از آنها عبارتند از : الف ) طلب . أمره بكذا اى طلب منه كذا . ب ) شأن ( شأن به معناى كار مهم است ) . شغله أمر اى شأن . ج ) فعل . ما أمر فرعون برشيد اى ما فعل فرعون برشيد . « 3 » د ) فعل عجيب . فلمّا جاء أمرنا اى فعلنا العجيب . « 4 » ه ) شىء . رايت اليوم أمرا عجيبا اى شيئا عجيبا .

--> ( 1 ) - عبارات مصنّف مضطرب است . در بعضى عبارتها كلام روى بحث اوّل و در بعضى كلام روى بحث دوم رفته است . ر ك : حقائق الاصول ، ج 1 ، ص 140 . ( 2 ) - ر ك : محاضرات ج 1 ص 262 - رساله‌ى مشتقّ مرحوم شيخ انصارى ، ص 109 . ( 3 ) - ر ك : نهاية الدراية ، ج 1 ، ص 103 . ( 4 ) - همان .