تعريف علم اصول خارج شود . كبرى : و اللّازم باطل . نتيجه : فالملزوم مثله . توضيح صغرى : در اينكه نتيجهء دليل انسداد « 1 » چيست ، دو نظريه وجود دارد . « 2 » 1 ) حجية الظن على الكشف : يعنى ما از دليل انسداد كشف مىكنيم كه شارع مطلق الظنّ را در ظرف انسداد حجت كرده است مثل ساير حجج شرعيه . طبق اين نظريه ، الظن حجة قاعده‌اى است كه در طريق استنباط حكم شرعى كلى واقع مىشود . 2 ) حجية الظن على الحكومة : يعنى عقل حكم مىكند كه مطلق الظن در ظرف انسداد حجت و عمل برطبق آن واجب است مثل حكم عقل به حجيت قطع . طبق اين نظريه ، الظنّ حجة قاعده‌اى نيست كه در طريق استنباط حكم شرعى كلى واقع شود بلكه قاعده‌اى معذره است كه فقيه ( انسدادى ) در مقام عمل به آن منتهى مىشود . پس مسأله حجيت ظن على الحكومة به مقتضاى تعريف مشهور از مسائل علم اصول خارج مىشود . اشكال دوم : صغرى : اگر تعريف اول ، تعريف علم اصول باشد ، لازمه‌اش اين است كه اصول عمليه عقليه جاريه در شبهات حكميه كه از مسائل علم اصول است ، از مسائل علم اصول و از تعريف علم اصول خارج شود . كبرى : و الّلازم باطل . نتيجه : فالملزوم مثله . توضيح صغرى : شبه در يك تقسيم بر دو نوع است . 1 ) شبههء موضوعيه : اصول عمليه‌اى كه در شبههء موضوعيه ( مثل شك در خمريت اين مايع ) جارى مىشوند : اولا : از مسائل علم اصول نيست چون به‌وسيله اصل عملى عقلى حكم شرعى

--> ( 1 ) - دليل انسداد طبق عقيدهء مرحوم مصنف از پنج مقدمه و طبق عقيدهء مرحوم شيخ از چهار مقدمه تشكيل شده است . كفايه ، ج 2 ، ص 114 ؛ رسائل ، ج 1 ، ص 384 . ( 2 ) - رسائل ، ج 1 ، ص 465 .