الآخوند الخراساني ( شرح : دولت آبادى )

45

شرح فارسى كفاية الأصول ( فارسى )

سلبيه بر ذات قدس الهى صادق است و كثرت اين‌ها و تعدد اين عناوين سبب نمىشود كه ذات معنون و ذات اقدس الهى چند چيز باشد بلكه با اين تعدد ذات اقدس الهى به وحدت خود باقى است همچنين ممكن است در مخلوقات نظير انسان و غير انسان اسماء و عناوين متعدده‌اى بر يك شىء صادق باشد ولى آن شىء و آن معنون متعدد نباشد مثلا حركتى كه در صلاة پيدا مىشود در دار غصبى و همچنين حركت غصبيه در آن دار يك حركت است و لو عناوين زياد برآن منطبق باشد مثل حركت صلاتيه و حركت غصبيه و غيره و حاصل آنكه تعدد عنوان و اسم سبب نمىشود كه مسمى و معنون هم متعدد باشد [ رد مصنف در عناوين مختلفه خارجية در واحد شخصى ] مخفى نماند اين مقدمه سوم كه مصنف بيان نمود در جائى كه صفات عين موصوف باشد نظير صفات ذاتيه اقدس الهى مثل علم و قدرت كه عين ذات است البته اين مطلب درست است كه تعدد عنوان موجب تعدد معنون نمىشود اما در مخلوقات اين مطلب درست نيست چون زيدى كه در خارج موجود است و عناوين و متعدده‌اى برآن صادق است مثل آنكه عالم است و قادر است و آكل است و ضاحك است و امثال اين‌ها اين عناوين متعدده كه منشأ آنها در خارج وجود دارد نه آنست كه منشأ تمام آنها يك چيز باشد بلكه هركدام از اين عناوين صدق آنها بواسطهء تلبس ذات است به مبدأ و مبادى اين عناوين بالوجدان متعدد است نه آنكه متحد باشد مثلا عنوان عالم بودن زيد كه بر او صادق است بواسطهء تلبس ذات است بعلم و عنوان آكل بودن او كه صادق است به واسطه تلبس ذات است به اكل نمىشود گفت كه علم و اكل اين دو مبدأ يك چيزند و همچنين ساير عناوين كما لا يخفى و اين قياس مصنف در اين مقدمه سوم قياس مع الفارق است كما لا يخفى