نمايد عاصى و گناهكار به حساب مىآيد و در عالم واپسين عقاب خواهد داشت . ( ادنى فردى الرّجحان ( ق صفحه 4 سطر 24 ج صفحه 8 سطر 13 ) اقوى فرد رجحان همان « قطع » است كه از نقيض خود منع مىنمايد و ادنى فرد رجحان همان « ظن » است كه از نقيض خود منع نمىكند و نقيض آن به صورت طرف مرجوح و احتمال خلاف ، باقى خواهد بود . قوله و امّا ما ذكر من الدّليل العقلى ( ق صفحه 5 سطر 17 ج صفحه 9 سطر 20 ) در مقام پاسخ از دليل چهارم مىگوييم از 4 صورت مذكور صورت سوم را انتخاب مىنمائيم و ملتزم مىشويم زيدى كه شرب خمر نموده عقاب دارد و بكرى كه شرب خلّ نموده عقاب ندارد . و حرف حساب مستدل اين بود كه زيد و بكر از جميع جهات باهم مساوى هستند هر دو يقين به خمريّت داشتند و هر دو اقدام بشرب خمر نمودند منتهى يقين زيد مطابق با واقع درآمده و از بكر مخالف با واقع درآمده است . اصابه و عدم اصابه بواقع يك امر غير اختيارى مىباشد و بخاطر امر غير اختيارى نبايد يكى از آن دو ، عقاب شود و از ديگرى عقاب برداشته شود و چنين چيزى منوط ساختن عقاب و عدم عقاب را بامر غير اختيارى مىباشد و بر خلاف انصاف و عدالت خواهد بود . مىگوييم عقاب داشتن زيدى كه شرب خمر نموده و عقاب نداشتن بكرى كه شرب خلّ كرده ، عين انصاف و عدالت است چه آنكه آقاى زيد معصيت الهى را در حال بلوغ و عقل و اختيار و يقين داشتن به خمريت خمر مرتكب شده و شرب خمر كرده و بايد در انتظار عقاب و عذاب باشد و اما اصابه قطع او با واقع اگرچه مستقيما در اختيار او نمىباشد و لكن از لازمه فعل اختيارى بوده و سرانجام به اختيار منتهى مىشود بنابراين كيفر و مجازات مربوط به امر غير اختيارى نمىباشد و عين عدالت و انصاف خواهد بود . اگر كسى با اختيار خود خود را از بالاى ساختمان دو طبقه پرت نمايد و پايش بشكند و مدعى شود كه اصابتش به زمين در اختيارش نبوده و در اين حادثه تقصيرى نداشته و مقصّر نمىباشد چه آنكه در آن لحظه‌اى كه در