مىنمايد در اين فرض مىگوييم : ( هذا المائع مظنون الخمريّة و كلّ مظنون الخمريّة حرام فهذا المائع حرام ) در اين قياس فرض بر اين است كه علم و يقين بوجود خمر ندارد و لذا حرمت ثابت نمىباشد و اثبات حرمت وابسته به اثبات خمريّت است و دليل ظنّى 80 % خمريّت را ثابت مىنمايد و اثبات 80 % از نظر شارع به منزله اثبات صددرصد است و سرانجام دليل ظنّى اثبات‌گر حكم متعلق خود مىشود و بدين گونه قياس صورت داده مىشود : ( هذا المائع ما قام الظّنّ على خمريّته و كلّما قام على خمريّته ظنّ المعتبر ، حرام فهذا المائع حرام . ) معلوم است كه هذا المائع ( ما قام الظنّ المعتبر على خمريّته ) حرام را كه اكبر است براى اصغر كه هذا المائع است ، ثابت مىنمايد و لذا اطلاق كلمه « حجّت » بر همه امارات ظنّى بدون تسامح صحيح و روا خواهد بود . توضيح عبارة ( و يصير واسطة للقطع بثبوته له ق صفحه 2 سطر 13 ج صفحه 4 سطر 5 ) مرجع ضمير در « يصير » « حدّ وسط » است و مرجع ضمير ثبوته « اكبر » مىباشد و ضمير « له » به « اصغر » رجوع مىشود . يعنى حد وسط باعث مىشود كه نسبت به اثبات اكبر براى اصغر ، علم و يقين حاصل شود . واسطه بودن حد وسط تارة ثبوتى است و اخرى اثباتى مىباشد يعنى اگر حد وسط موجب علم شود بر اينكه اكبر براى اصغر ثابت است ، واسطه در اثبات مىباشد و اگر در واقع ، حد وسط علّت و سبب ثبوت اكبر براى اصغر باشد و رابطه و علاقه بين حد وسط و ثبوت اكبر براى اصغر عليّت و معلوليّت باشد ، واسطه در ثبوت خواهد بود مثلا در قياس ( العالم متغيّر « و كلّ متغيّر حادث فالعالم حادث » ) فرض مىكنيم كه « متغير متغير » كه حد وسط است ، موجب شده