نمودار مجراى اصول عملى [ تصوير ] چند نكته يكم . شك گاهى در موضوع حكم واقعى اخذ مىشود ، مانند شك در ركعات نماز ، و گاهى در موضوع حكم ظاهرى . محل بحث در اين بخش قسم دوم است . دوم . متعلّق شك گاهى موضوع خارجى است كه شبههء موضوعى خوانده مىشود ، مانند شك در اينكه اين مايع سركه است يا شراب ، و گاهى حكم كلى است كه شبههء حكمى ناميده مىشود . محل بحث در اين بخش قسم دوم است . سوم . مجتهد هنگامى مىتواند به اصول عملى مراجعه كند كه در ادله به خوبى فحص كرده و از دست‌يابى به حكم واقعى مأيوس شده باشد . ان الرجوع إلى الاصول العملية انما يصح بعد الفحص و اليأس من الظفر بالأمارة على الحكم الشرعى فى مورد الشبهة . و منه يعلم انه مع الامل و وجود المجال للفحص لا وجه لإجراء الاصول و الاكتفاء بها فى مقام العمل ، بل اللازم ان يفحص حتى ييأس ، لان ذلك هو مقتضى وجوب المعرفة و التعلم .